Pałac Ogińskich w Siedlcach

Pałac Ogińskich w Siedlcach to klasycystyczna rezydencja z białym kolumnowym portykiem, otoczona parkiem Aleksandria – najważniejszy zabytek miasta. W XVIII wieku za sprawą księżnej Aleksandry Ogińskiej Siedlce stały się jednym z ośrodków kultury oświecenia, do których przyjeżdżał król Stanisław August Poniatowski. Dziś pałac służy uczelni, a park po rewitalizacji z 2023 roku zaprasza na spacer.

Historia: od Czartoryskich do Ogińskiej

Murowany pałac wzniósł przed 1730 rokiem Kazimierz Czartoryski w miejscu drewnianych dworów, wzmiankowanych w 1698 roku, a jego syn Michał Fryderyk wyremontował go w latach 1769–1770. W 1775 roku dobra siedleckie odziedziczyła córka Michała, Aleksandra Ogińska. W latach 1779–1781 przebudowała pałac według planów Stanisława Zawadzkiego i Joachima Hempla: środkową część podwyższono o piętro z nową fasadą, a po bokach dobudowano dwa skrzydła. Był to pierwszy budynek na ziemiach polskich z motywem kolumnowego portyku.

Od 1774 roku Ogińska wystawiała w pałacu przedstawienia teatralne. Opera komiczna „Cyganie” Franciszka Dionizego Kniaźnina z muzyką jej męża, Michała Kazimierza Ogińskiego, jako pierwsza w Polsce pokazała na scenie cygański folklor. Król Stanisław August gościł tu 20 lipca 1783 roku i ponownie w 1793 roku, bywał też Tadeusz Kościuszko, a w salach pałacu tworzyli Franciszek Karpiński, Julian Ursyn Niemcewicz i Kniaźnin.

Losy pałacu w XIX i XX wieku

Po śmierci księżnej w 1798 roku majątek przejęła Izabela Czartoryska, która w 1807 roku wymieniła dobra siedleckie na majątek rządowy na Lubelszczyźnie. Odtąd pałac był budynkiem publicznym: do 1912 roku mieścił władze guberni, później m.in. kurię biskupią i gimnazjum biskupie, a w latach 1939–1944 – Wehrmacht. W 1944 roku spłonął i został odbudowany w 1950 roku. Po remoncie z 2005 roku, wyróżnionym w konkursie na najlepsze projekty rewitalizacji z funduszy unijnych, od 2006 roku użytkuje go Uniwersytet w Siedlcach.

Co zobaczyć

• Fasadę z portykiem od strony dziedzińca i pomnik w kształcie sarkofagu z 1953 roku.
• Park Aleksandria – dawny ogród sentymentalny według koncepcji Szymona Bogumiła Zuga, który pod koniec XVIII wieku miał ponad 30 budowli ogrodowych. Po rewitalizacji otwartej 24 czerwca 2023 roku ma nowe alejki, odnowioną bramę-mostek i mały ogród włoski z pawilonem, fontannami i ławeczką księżnej.
• Kaplicę Świętego Krzyża – ośmioboczne klasycystyczne mauzoleum z kopułą, zbudowane w 1791 roku według projektu Zygmunta Vogla, w którym spoczęła Ogińska.
• Dawną stajnię i oficynę, dziś Archiwum Państwowe w Siedlcach.

Tripto podpowiada

Pałac jest budynkiem uczelni, więc nie ma regularnej trasy zwiedzania wnętrz – odbywają się tu natomiast koncerty muzyki klasycznej, konferencje i wykłady, które dają okazję zajrzeć do środka. Park jest miejski i dostępny bezpłatnie. Na spacer po parku z obejrzeniem pałacu i kaplicy z zewnątrz zarezerwuj 1–1,5 godziny. Zespół leży w centrum Siedlec przy ul. Konarskiego, a z Warszawy dojedziesz pociągiem.