Muzeum Narodowe – Pałac Erazma Ciołka w Krakowie

Przy ulicy Kanoniczej 17, w drodze z Rynku na Wawel, stoi czerwona fasada, za którą kryje się jedna z najcenniejszych kolekcji sztuki średniowiecznej w Polsce. W Pałacu Biskupa Erazma Ciołka Muzeum Narodowe w Krakowie pokazuje m.in. Madonnę z Krużlowej, dzieła Wita Stwosza i jego kręgu oraz galerię ikon dawnej Rzeczypospolitej. Jeszcze pod koniec XX wieku budynek był w bardzo złym stanie.

Historia: od „wielkiego dworu" do ruiny

W 1505 roku staraniem Erazma Ciołka, biskupa płockiego, połączono dwa domy w tzw. curia ampla – wielki dwór, uchodzący w XVI wieku za najokazalszy przy Kanoniczej. Kolejni gospodarze, biskup Piotr Tomicki i kardynał Jerzy Radziwiłł, dobudowali boczne oficyny i podnieśli rezydencję do trzech kondygnacji, a w drugiej połowie XVI wieku otoczono ją murem obronnym z basztą artyleryjską. W takim kształcie pałac przetrwał do XIX wieku, gdy przejęły go władze austriackie. Mieściły się tu m.in. komisja poborowa i urząd probierczy, a przystosowanie do nowych funkcji mocno zniszczyło wnętrza. Po obu wojnach światowych budynku nie odnawiano.

Ratunek i muzeum

W 1996 roku zrujnowany pałac przekazano Muzeum Narodowemu w Krakowie. Rewaloryzacja w latach 1999–2006 była największym pod względem finansowym przedsięwzięciem Społecznego Komitetu Odnowy Zabytków Krakowa w jego 30-letniej historii – SKOZK przeznaczył na nią ponad 19,6 mln zł. Otwarto ponownie zamurowaną dwunawową sień z późnogotycką kolumnadą, przywrócono gotyckie i renesansowe obramienia okien oraz kolorystykę fasady odtworzoną na podstawie śladów odkrytych w czasie badań. Muzeum otwarto 18 października 2007 roku, a w 2009 roku pałac otrzymał nagrodę ministra kultury „Zabytek Zadbany".

Co zobaczyć

Piętro – „Sztuka Dawnej Polski XII–XVIII wiek":

• późnoromańskie kapitele z opactwa cystersów w Jędrzejowie (1195–1245) – najstarsze obiekty ekspozycji,
• Madonna z Krużlowej (po 1410 roku) i Epitafium Wierzbięty z Branic – arcydzieła „stylu pięknego",
• dzieła Wita Stwosza i jego kręgu, m.in. Chrystus w Ogrójcu,
• Chrystus na osiołku ze Szydłowca, którego używano w procesjach Niedzieli Palmowej,
• malowany strop z kościoła w Kozach (ok. 1520) oraz portrety trumienne i staropolskie portrety szlachty.

Parter – „Sztuka Cerkiewna Dawnej Rzeczypospolitej": ikony i sztuka obrządku wschodniego z ziem dawnego państwa polsko-litewskiego. Oprócz dwóch stałych galerii w pałacu mieści się także lapidarium.

Na co zwrócić uwagę

Zanim wejdziesz, przyjrzyj się renesansowej bramie z kartuszem: widnieje na nim orzeł w koronie z przeplecioną literą S – inicjałem króla Zygmunta Starego. Poszukaj też płyty fundacyjnej z herbem Sulima. W sieni zobaczysz odsłoniętą późnogotycką kolumnadę, a na parterze południowej oficyny fragmenty loggii widokowej z końca XVI wieku.

Tripto podpowiada

Na obie galerie zarezerwuj 1,5–2 godziny – sama kolekcja gotycka zasługuje na spokojne oglądanie. Pałac leży kilka minut spacerem od Wawelu, więc dobrze wpasowuje się w trasę Rynek–Kanonicza–Wawel. Aktualne godziny otwarcia i ceny biletów sprawdź na stronie Muzeum Narodowego w Krakowie.