Muzeum Martyrologiczne w Żabikowie

Na skraju Lubonia pod Poznaniem, przy ul. Niezłomnych 2, stoi Muzeum Martyrologiczne w Żabikowie, upamiętniające ofiary niemieckiego obozu, który w latach 1943–1945 działał na terenie dawnej cegielni. Oficjalnie nazywano go Więzieniem Policji Bezpieczeństwa i Wychowawczym Obozem Pracy Poznań-Junikowo (niem. Posen-Lenzingen).

Obóz „krwawej zemsty"

Od kwietnia 1943 roku obóz kontynuował funkcję likwidowanego Fortu VII i podlegał poznańskiemu gestapo. Przeszło przez niego ok. 40 tysięcy więźniów: polska inteligencja, członkowie konspiracji, jeńcy radzieccy, komuniści niemieccy, Świadkowie Jehowy i obywatele innych państw. Średnio przebywało tu ok. 2000 osób, a warunki nie odbiegały od obozów koncentracyjnych — obóz otaczało podwójne ogrodzenie z drutu pod napięciem i wieże strażnicze. W czerwcu 1944 roku rozstrzelano tu kierowniczą grupę Szarych Szeregów. W nocy z 20 na 21 stycznia 1945 roku rozpoczęła się ewakuacja: z 500 osób pognanych na zachód do Sachsenhausen dotarło zaledwie 208, a ok. 80 chorych więźniów spłonęło żywcem w podpalonym baraku.

Muzeum i pomnik

Muzeum działa od 1979 roku, a jego organizatorem jest samorząd województwa wielkopolskiego; od 2013 roku oddziałem jest Muzeum byłego niemieckiego Obozu Zagłady Kulmhof w Chełmnie nad Nerem, a od 2025 roku także Muzeum Martyrologii Wielkopolan – Fort VII w Poznaniu. Na terenie stoi pomnik „Nigdy wojny" dłuta Józefa Gosławskiego.

Praktyka

Wstęp bezpłatny; wtorek–piątek 9.00–15.00, weekendy 10.00–14.00. Z centrum Poznania dojazd ok. 10 km.