Muzeum Kowalstwa i Ślusarstwa w Hajnówce

W Hajnówce, na skraju Puszczy Białowieskiej, można nie tylko obejrzeć dawną kuźnię, ale też samemu uderzyć młotem w rozgrzane do czerwoności żelazo. Prywatne Muzeum Kowalstwa i Ślusarstwa przy ul. Lipowej 1 prowadzi Stanisław Mierzwiński, nazywany przez miejscowych „ostatnim z rodziny kowali hajnowskich". Sercem placówki jest rodzinna kuźnia założona w 1927 roku, która wciąż działa.

Historia: kuźnia, która stała się muzeum

Muzeum otwarto 25 lipca 2003 roku z inicjatywy Stanisława Mierzwińskiego. Chciał w ten sposób podtrzymać rodzinną tradycję i pokazać, jak wyglądała praca wiejskiego kowala, który dawniej należał do elity rzemieślników. Większość zbiorów to dar dziadków i pradziadków właściciela, część eksponatów wypożyczono z innych muzeów. Opiekę merytoryczną sprawują Państwowe Muzeum Archeologiczne w Warszawie i Muzeum Starożytnego Hutnictwa w Pruszkowie, a placówka należy do Świętokrzyskiego Dziedzictwa Przemysłowego.

Co zobaczyć

Kolekcja liczy 586 eksponatów. Na co zwrócić uwagę:

• narzędzia i wyroby kowalskie oraz maszyny i urządzenia rolnicze,
• urządzenia do wytopu żelaza z rud darniowych i modele pieców,
• żużle z prehistorycznych piecowisk — ślad dawnego hutnictwa na tych terenach,
• podkowy na różne pory roku i niezwykłe buty dla koni do chodzenia po bagnistym terenie,
• na podwórku miniaturowy model dymarki, czyli starożytnego pieca hutniczego, przy którym można prześledzić cały proces wytopu żelaza.

Na zapleczu muzeum działa kuźnia, w której gospodarz urządza pokazy kucia i oprowadza gości, opowiadając o kowalskim rzemiośle. Dla szkół prowadzone są lekcje historii kowalstwa i warsztaty.

Tripto podpowiada

Na zwiedzanie z opowieścią gospodarza zarezerwuj około godziny. Pokazy kowalstwa organizowane są po wcześniejszym uzgodnieniu, więc zadzwoń przed przyjazdem: 85 682 25 64 lub 601 073 775. Według strony Urzędu Miasta Hajnówka muzeum jest otwarte pon.–sob. 9:00–18:00 i niedz. 10:00–18:00, a bilet kosztuje 4 zł — przy prywatnej placówce telefon i tak jest najpewniejszym sposobem, by zastać właściciela. Wizytę łatwo połączyć z wycieczką do Puszczy Białowieskiej i spacerem po Hajnówce.