Obszar Ochrony Ścisłej w Puszczy Białowieskiej

Obszar Ochrony Ścisłej Białowieskiego Parku Narodowego to najcenniejsza część Puszczy Białowieskiej – las naturalny, którego nikt nie sadził i w którym od ponad stu lat nie prowadzi się gospodarki. Ochronie ścisłej podlega tu ponad 6059 ha. Wejść można tylko z licencjonowanym przewodnikiem, nieoznakowaną trasą „Do Dębu Jagiełły”.

Historia: od rezerwatu z 1921 roku do UNESCO

Część tego obszaru wchodziła w skład rezerwatów wydzielonych 29 grudnia 1921 roku z inicjatywy przyrodników i leśników z prof. Władysławem Szaferem na czele. Od 1 stycznia 1929 roku dawne nadleśnictwo Rezerwat objęto ochroną ścisłą, a w 1932 roku przekształcono je w Park Narodowy w Białowieży. W obecnej formie park działa od 1947 roku. W 1979 roku Obszar Ochrony Ścisłej wpisano na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, a w 1992 roku wpis rozszerzono o przylegającą białoruską część puszczy.

Dziś obszar należy do Obrębu Ochronnego Rezerwat o powierzchni 10 242 ha, z czego 6059 ha objęto ochroną ścisłą. Ochronie podlegają wszystkie elementy przyrody – gleba, woda, rośliny, zwierzęta, grzyby, krajobraz – a także ślady dawnej działalności człowieka: kurhany, drzewa bartne i mielerze.

Co zobaczyć

• Las różnowiekowy – wszystkie fazy życia drzewa, od siewki po obumarłe pnie.
• Martwe drewno – stojące suche pnie, złomy i wykroty; w obszarze ochrony ścisłej stanowi ok. 25% masy wszystkich drzew.
• Rzadkie gatunki – m.in. grzyby pniarek różowy i soplówka gałęzista, chrząszcze bogatek wspaniały i rozmiazg kolweński, dzięcioły trójpalczasty i białogrzbiety.
• Dąb Jagiełły – rozkładający się pień drzewa powalonego przez wichurę 2 listopada 1974 roku.

Ciekawostki: legenda na zamówienie

Według legendy pod Dębem Jagiełły miał odpoczywać król Władysław Jagiełło przed łowami poprzedzającymi wyprawę grunwaldzką. W rzeczywistości dąb miał nie więcej niż ok. 450 lat i 39 m wysokości. Autorem legendy był Jan Jerzy Karpiński, kierownik rezerwatu od 1928 roku – chciał w ten sposób odciągnąć turystów z centrum Białowieży w głąb puszczy. Z żołędzi zebranych po upadku drzewa wyhodowano dąbki; jeden z nich, żartobliwie nazywany „Jagiellończykiem”, rośnie w ogrodzie Białowieskiej Stacji Geobotanicznej.

Tripto podpowiada

Trasa „Do Dębu Jagiełły” ma 7 km, z czego 4 km prowadzą przez dawny Rezerwat Ścisły; przejście trwa około 3 godzin. Przewodnik może prowadzić najwyżej 10 osób. Park nie zapewnia przewodnika – najpierw wynajmij go w lokalnym biurze turystycznym, a dopiero potem kup bilet (w kasach BPN lub online). Rowerem i bryczką wjedziesz tylko z przewodnikiem lub za zezwoleniem dyrektora parku, a psów wprowadzać nie wolno. Załóż wygodne buty i zabierz środek na komary – część trasy biegnie przez podmokłe olsy.