Muzeum Archidiecezji Gnieźnieńskiej

Muzeum Archidiecezji Gnieźnieńskiej w Gnieźnie to dawny skarbiec katedralny przeniesiony do budynku tuż za katedrą na Wzgórzu Lecha. Zobaczysz tu kielichy z czasów romańskich, gotyckie rzeźby, portrety trumienne i pamiątki po prymasach Polski. To dobre uzupełnienie wizyty przy Drzwiach Gnieźnieńskich i w podziemiach katedry – a przy okazji miejsce, w którym kupisz bilety na wszystkie płatne punkty wzgórza.

Historia muzeum

Skarbiec katedry gnieźnieńskiej przez stulecia gromadził dary władców, prymasów i pielgrzymów. Obok skarbców na Wawelu i Jasnej Górze należy do najcenniejszych w Polsce pod względem zabytków romańskich i gotyckich. Muzeum, które przejęło opiekę nad tą kolekcją, erygował w 1989 r. prymas Józef Glemp, a otwarto je 22 maja 1991 r. Mieści się w zaadaptowanym budynku przy ul. Kolegiaty 2. Pierwszym dyrektorem i organizatorem zbiorów był Bolesław Dzierwa; obecnie muzeum kieruje Bartosz Przybyła.

Zbiory pochodzą nie tylko z katedry – trafiły tu także zabytki z innych kościołów archidiecezji, m.in. z Trzemeszna i Kruszwicy.

Co zobaczyć

Najcenniejsze obiekty, które warto wypatrzyć w gablotach:

• Kielich św. Wojciecha – agatowa czara z X wieku w złotej oprawie z przełomu XII i XIII wieku.
• Dwa tzw. kielichy Dąbrówki – starszy z ok. 1170 r. i młodszy, kielich królewski z Trzemeszna z ok. 1190 r., dar Mieszka III Starego. Na jego patenie wyryto techniką niello jeden z najstarszych w Polsce łacińskich wierszy rymowanych (leoninów).
• Opłakiwanie z Gościeszyna – gotycka rzeźba z ok. 1420 r.
• Zaśnięcie Najświętszej Marii Panny z Liszkowa – XIV-wieczna płaskorzeźba.
• Szkatuła na paliusz z 1528 r., relikwiarz na głowę św. Wojciecha i XVIII-wieczna monstrancja ze Żnina.

Do tego kolekcje rzeźby sakralnej, portretów trumiennych, tkanin liturgicznych, monet i medali oraz pamiątek po ostatnich prymasach. Muzeum pokazuje też replikę Drzwi Gnieźnieńskich.

Jak zwiedzać i ile czasu zaplanować

Na ekspozycję zarezerwuj 45–60 minut. Zwiedzanie jest samodzielne; przewodnika po muzeum zamawia się dodatkowo (dla grup). Najkorzystniej kupić karnet Wzgórza Lecha, który obejmuje muzeum, Drzwi Gnieźnieńskie, podziemia, taras widokowy i wnętrze katedry z audioprzewodnikiem. Muzeum to dobra opcja na deszczowy dzień, bo cała ekspozycja jest pod dachem.

Informacje praktyczne (stan na październik 2026)

• Adres: ul. Kolegiaty 2, 62-200 Gniezno (za katedrą).
• Godziny: od 1 maja do 31 października pon.–sob. 9:00–17:00, od 1 listopada do 30 kwietnia pon.–sob. 9:00–16:00; w niedziele i święta nieczynne. Kasa zamyka się 30 minut przed końcem.
• Bilety (od 1.01.2026): normalny 18 zł, ulgowy 16 zł, rodzinny 52 zł; wystawa czasowa bez opłat. Karnet na całe wzgórze: 48/42 zł. Przewodnik po muzeum dla grupy: 120 zł.
• Kontakt: dyrekcja tel. 61 426 37 78; rezerwacje i przewodnicy tel. 602 708 231 (tylko telefonicznie).

Dojazd i parking

Muzeum stoi na Wzgórzu Lecha, kilka kroków od katedry. Z Rynku dojdziesz ulicą Tumską (ok. 300 m), z dworca PKP – w ok. 20 minut. Samochód zostawisz na parkingu katedralnym (wjazd od ul. Słomianka). Z Poznania jest ok. 55 km drogą S5.

W okolicy

Tuż obok: katedra z Drzwiami Gnieźnieńskimi i podziemiami, kościół św. Jerzego, pomnik Bolesława Chrobrego. Po drugiej stronie jeziora Jelonek działa Muzeum Początków Państwa Polskiego – archeologiczne uzupełnienie opowieści o pierwszych Piastach.