Jezioro Jelonek w Gnieźnie

Katedra gnieźnieńska odbita w spokojnej wodzie Jelonka to widok, który rysowali już XIX-wieczni artyści: według rysunku Napoleona Ordy powstała litografia „Widok Gniezna od brzegu jeziora Jelonek”, a w 1865 roku katedrę od strony jeziora namalował Stanisław Łukomski. Jelonek to niewielkie, płytkie jezioro w środku miasta, zwyczajowo nazywane „Wenecją”. Nad jego brzegiem stał kiedyś zamek arcybiskupów.

Jezioro w liczbach

Jelonek ma około 15 ha powierzchni i mieści 170 tys. m³ wody. Jest bardzo płytki: średnio 1,2 m, najwyżej 2,4 m. Przepływa przez niego Struga Gnieźnieńska, dopływ Wełny, a całkowita zlewnia jeziora zajmuje około 16 km².

Zamek, restauracja i pomost sprzed 500 lat

Nad wodą stał zamek arcybiskupi, wzniesiony z inicjatywy prymasa Jana Łaskiego około 1518 roku i całkowicie rozebrany w 1831 roku. W drugiej połowie XIX wieku na brzegu działała restauracja „Wenecja” – stąd zwyczajowa nazwa jeziora. W 1921 roku lokalna gazeta zapowiadała koncert żołnierzy 17. Pułku Ułanów Wielkopolskich w letnim ośrodku „Wenecja” na Jelonku.

Gdy w 1998 roku archeolodzy przebadali plac po dawnej restauracji (dziś teren Kurii Metropolitalnej), odkryli fundament nieznanej wcześniej baszty zamkowej i – na głębokości około 2 m – doskonale zachowany dębowy pomost z XVI wieku. Mógł służyć zamkowi albo browarowi działającemu obok. Pomost wydobyto w całości i przekazano Muzeum Początków Państwa Polskiego. Badania wykazały też, że dawny brzeg jeziora sięgał około 30 m dalej na wschód niż obecnie.

Co robić nad Jelonkiem

• Spacer brzegiem z widokiem na wieże katedry na Wzgórzu Lecha.
• Zdjęcia katedry odbitej w wodzie – najlepiej przy bezwietrznej pogodzie, gdy tafla jest gładka.
• Wizyta w Muzeum Początków Państwa Polskiego przy ul. Kostrzewskiego 1; w niedziele wstęp do muzeum jest bezpłatny.

Tripto podpowiada

Brzegi jeziora są ogólnodostępne i bezpłatne. Samochód zostawisz na bezpłatnym parkingu naprzeciw muzeum przy ul. Kostrzewskiego, autokary – przy ul. Piotrowskiego, około 500 m dalej; przed muzeum jest też stacja gnieźnieńskiego roweru miejskiego. Na spacer z przystankami na zdjęcia zarezerwuj 30–45 minut, a potem wejdź na Wzgórze Lecha do katedry. Do Gniezna dojedziesz drogą S5 (węzeł Gniezno-Południe).