Meczet w Kruszynianach

Najstarszy zachowany meczet tatarski w Polsce stoi we wsi, którą Jan III Sobieski nadał w XVII wieku tatarskim wojownikom za służbę w wojnie z Turkami. Drewniana świątynia na planie 10 × 13 m jest wspominana w dokumentach z 1717 roku; obecny budynek powstał prawdopodobnie pod koniec XVIII lub w XIX wieku, a remont z 1846 upamiętnia kamień przy wejściu dla kobiet. Od 22 października 2012 meczet (wraz z bohonickim) jest pomnikiem historii.

Wnętrze w ciemnej zieleni

Drewno pomalowano na ciemnozielono — kolor islamu; wieże z półksiężycami górują nad gontowym dachem. Kobiety wchodzą główną osią, mężczyźni od boku; w środku przepierzenie z przesłoniętym tkaniną wycięciem dzieli babiniec od sali modlitewnej. W ścianie zwróconej ku południowemu wschodowi wycięto mihrab — niszę wskazującą kierunek Mekki — obok stoi minbar (kazalnica). Ściany zdobią muhiry: kaligraficzne cytaty z Koranu.

Żywa świątynia

Piątkowe nabożeństwa odprawiano regularnie za życia ostatniego imama, Aleksandra Bajraszewskiego; dziś chutby głoszone są tylko w wielkie święta. W 2010 roku zwiedził go książę Karol. Po profanacji w 2014 roku wielowyznaniowa społeczność szybko odrestaurowała ściany i nagrobki na mizarze.

W praktyce

Tuż obok leży mizar, zabytkowy cmentarz muzułmański. W wiosce zobaczysz też salę wystawową o historii Tatarów, a tatarska jurta serwuje kibiny i szysz kebab. Świątynia jest dostępna dla zwiedzających, ale to czynny dom modlitwy — zachowaj powagę i zdejmij buty tam, gdzie poprowadzi gospodarz.