Park Krajobrazowy Puszczy Knyszyńskiej

Gdy w 1988 roku powołano Park Krajobrazowy Puszczy Knyszyńskiej, był największym parkiem krajobrazowym w Polsce. Dziś obejmuje 72 860 ha w dwunastu gminach na północ i wschód od Białegostoku, a lasy zajmują 78% jego powierzchni. To dobry adres dla osób, które chcą zobaczyć dziką przyrodę Podlasia z infrastrukturą: arboretum, ścieżkami dydaktycznymi, kładkami i szlakami rowerowymi.

Historia: puszcza długo w cieniu Białowieży

Przez dziesięciolecia przyrodnicy patrzyli głównie na sąsiednią Puszczę Białowieską, a Knyszyńska pozostawała na uboczu. Pierwszy rezerwat, Budzisk, utworzono tu dopiero w 1970 roku i miał zaledwie kilkanaście hektarów; dwa lata później powstał Karczmisko, a cztery kolejne w 1987 roku. Park powołała uchwała Wojewódzkiej Rady Narodowej w Białymstoku z 24 maja 1988 roku. Nosi imię botanika prof. Witolda Sławińskiego, a jego siedzibą jest Supraśl. Dziś w granicach parku jest 19 rezerwatów, a dwa kolejne leżą w otulinie o powierzchni ponad 53 tys. ha.

Krajobraz po lodowcu

Rzeźbę terenu ukształtowało zlodowacenie środkowopolskie: ciągi moren czołowych, kemy, ozy, misy wytopiskowe i sandry. Wzniesienia miejscami przekraczają 200 m n.p.m., co na Podlasiu robi wrażenie. Środkiem parku szeroką doliną płynie Supraśl, a w zagłębieniach bezodpływowych i wzdłuż strumieni rozwinęły się torfowiska i setki leśnych źródlisk. Dominują bory sosnowe i sosnowo-świerkowe, w dolinach rosną łęgi jesionowo-olszowe i olsy, a na północy i południu grądy.

Przyroda pod ochroną

Botanicy naliczyli tu 843 gatunki roślin naczyniowych. Wśród nich są relikty chłodniejszych epok, jak chamedafne północna, wierzba lapońska i brzoza niska, a także rosiczka okrągłolistna i czosnek niedźwiedzi. W parku stwierdzono 153 gatunki ptaków, w tym bociana czarnego, gadożera, orzełka włochatego, cietrzewia, puchacza, sóweczkę i dzięcioła trójpalczastego. Żyje tu też pięć gatunków gadów, od jaszczurki żyworodnej po żmiję zygzakowatą. Park jest obszarem specjalnej ochrony ptaków Natura 2000.

Co zobaczyć

• Arboretum w Kopnej Górze — niecałe 30 km od centrum Białegostoku, otwarte od kwietnia do końca września; setki gatunków roślin, plac zabaw i drewniana „chatka Baby Jagi”. W tutejszym muzeum dowiesz się o bitwie pod Sokołdą z 1831 roku i obozie powstańców styczniowych w Budzisku.
• Rezerwat Krzemianka — kręta drewniana kładka nad źródliskami i ślady kopalni krzemienia sprzed ponad 3000 lat.
• Zalew Wyżary i rozlewisko Sianożątka — kładka prowadząca na pomost na środku rozlewiska.
• Siedziba parku w Supraślu przy ul. Chodakowskiego 6 — wystawy o historii i przyrodzie puszczy oraz punkt informacji.

Ciekawostki

Park leży na styku kultur. W gminach Krynki i Sokółka, na obrzeżach puszczy, znajdują się tatarskie wsie Kruszyniany i Bohoniki z drewnianymi meczetami, a w samym Supraślu działa prawosławny monaster z Muzeum Ikon. Z parku wypływa też Brzozówka, która płynie już do Biebrzy, a nie do Supraśli.

Tripto podpowiada

Zacznij od siedziby parku w Supraślu, gdzie dostaniesz mapy i aktualne informacje o szlakach. Na rower najlepiej nadaje się trasa Green Velo z Białegostoku do Supraśla i leśne drogi dookoła, a wymagający szlak „Góry w Puszczy Knyszyńskiej” wymaga kasku i dobrej kondycji. Na spływ kajakiem wybierz Supraśl, Sokołdę, Słoję lub Płoskę. Rodzinom z dziećmi poleca się Kopną Górę — sprawdź wcześniej, czy arboretum jest już otwarte w danym sezonie.