Cmentarz muzułmański (mizar) w Bohonikach

Cmentarz muzułmański (mizar) w Bohonikach to największy istniejący mizar w Polsce, pomnik historii z XVIII wieku i jedno z najważniejszych miejsc pamięci polskich Tatarów. Leży w lesie sosnowym w wiosce Bohoniki na Podlasiu, niedaleko Sokółki i granicy z Białorusią. Zajmuje około 2 ha, a jego brama ma napisy po arabsku, białorusku i polsku. To miejsce spokojnej zadumy, a nie atrakcja w typowym znaczeniu.

Historia mizaru w Bohonikach

Cmentarz założono w XVIII wieku, a najstarszy czytelny nagrobek pochodzi z 1786 roku. Zachowało się też około trzydziestu nagrobków z drugiej połowy XIX wieku. Najstarsze groby mają po dwa kamienie, jeden w nogach, drugi w głowach zmarłego, ale ich inskrypcje są dziś nieczytelne. Zarządzeniem Prezydenta RP z 22 października 2012 roku mizar uznano za pomnik historii. Chroni go także park kulturowy Bohoniki, a w rejestrze zabytków figuruje pod numerem A-61 (1989).

Co zobaczyć

• Bramę z napisami w trzech językach, arabskim, białoruskim i polskim.
• Stare kamienne nagrobki w obramowaniu z polnych kamieni, wśród sosen.
• Układ grobów: ułożono je tak, że prawa strona zmarłego zwrócona jest w stronę Mekki, czyli stąd na południe. Według tradycji dusza opuszcza ciało prawą stroną.
• Nagrobek z 1786 roku, najstarszy czytelny.

To czynny cmentarz, więc zachowaj powagę. Nie wchodź na groby, nie hałasuj, a podczas uroczystości nie fotografuj bez zgody. Odzież niech będzie skromna. To ogólne zasady, nie regulamin obiektu.

Jak zwiedzać i ile czasu zaplanować

Na spacer po mizarze wystarczy 30-45 minut. Najlepiej połączyć go z wizytą w pobliskim meczecie w Bohonikach (około 500 m, osobny obiekt) oraz z innymi punktami Szlaku Tatarskiego, na przykład Kruszynianami.

Dla kogo

Dla miłośników historii i kultury, dla osób zainteresowanych tatarską społecznością Podlasia, a także dla fotografów, którzy szanują miejsce. Dzieci mogą przyjść, ale trzeba im wytłumaczyć, że to cmentarz. Teren jest leśny i nierówny, więc osoby na wózkach powinny liczyć się z trudniejszymi ścieżkami.

Informacje praktyczne (stan na październik 2026)

Oficjalnych godzin ani opłat nie potwierdzono. Cmentarz jest czynny i dostępny, wstęp jest bezpłatny. Sprawdź aktualne informacje u Muzułmańskiej Gminy Wyznaniowej w Bohonikach.

Dojazd

Bohoniki leżą kilkanaście kilometrów od Sokółki, a przed bramą widać utwardzony plac parkingowy. Najłatwiej dojechać samochodem. Komunikacja publiczna jest ograniczona.

W okolicy

Zobacz meczet w Bohonikach, meczet i mizar w Kruszynianach, głaz tatarski w Maławiczach Górnych oraz kolegiatę w Sokółce.