Kościół Św. Wawrzyńca w Zabrzu

Na Wzgórzu Kościelnym w Zabrzu-Mikulczycach stoi neogotycki kościół św. Wawrzyńca, ale historia parafii jest znacznie starsza od ceglanych murów. Pobór świętopietrza odnotowano tu już w 1326 roku, a proboszcz z końca XVIII wieku twierdził, że kaplica stała w tym miejscu nawet w 1002 roku. Dzisiejsza świątynia to dzieło końca XIX wieku, zbudowane wspólnym wysiłkiem parafian, hrabiego i biskupa.

Historia: trzy kościoły na jednym wzgórzu

Pierwsza pewna wzmianka o parafii pochodzi ze sprawozdania o poborze świętopietrza z 1326 roku; o samym ówczesnym kościele nic nie wiadomo. Około 1530 roku właściciel Mikulczyc Daniel Starszy Ziemięcki ufundował drewniany kościół, którego ołtarz zdobił wizerunek Matki Boskiej Mikulczyckiej – cel pielgrzymek. Pod koniec XIX wieku parafia rozrosła się tak bardzo, że proboszcz Franciszek Cieślik wystąpił o zgodę na budowę nowej świątyni.

Pieniądze zebrano z trzech stron: parafianie złożyli 85 tys. marek, hrabia Guido Henckel von Donnersmarck i biskup wrocławski kardynał Georg Kopp – 98 tys. marek, a sam proboszcz dołożył 40 tys. marek. Projekt przygotował bytomski radca budowlany Paul Jackisch, a budową kierował Johannes Langer z zabrzańskiej firmy W. Silbera. Kamień węgielny położono 15 sierpnia 1892 roku, w 1894 roku prace dobiegły końca, a w maju 1896 roku kardynał Kopp konsekrował kościół w obecności Donnersmarcka. Do nowej świątyni przeniesiono część wyposażenia starej, w tym obraz Madonny.

Co zobaczyć

• Organy na emporze nad wejściem: 45 głosów, trzy manuały i pedał, zbudowane w 1929 roku przez firmę Carla Berschdorfa z Nysy. Stoją w neogotyckiej szafie zachowanej po wcześniejszym instrumencie firmy Schlag & Söhne ze Świdnicy, który zniszczył kataklizm w 1928 roku.
• Żeliwny krzyż odlany w zabrzańskiej odlewni Sauera i poświęcony 4 września 1893 roku.
• Pamiątkowy krzyż na Wzgórzu Kościelnym z polsko-niemieckim napisem, że w tym miejscu stał wielki ołtarz starego kościoła aż do sierpnia 1901 roku.

Ciekawostki

Stary drewniany kościółek przetrwał budowę nowej świątyni o niemal sto lat. Spłonął w 1982 roku po podpaleniu, a śladem po nim jest właśnie krzyż w miejscu dawnego ołtarza. Źródła różnią się co do dnia konsekracji – podają 6, 7 lub 8 maja 1896 roku. Kościół jest wpisany do rejestru zabytków.

Tripto podpowiada

To czynny kościół parafialny, otwierany przede wszystkim w czasie nabożeństw, więc na obejrzenie wnętrza i organów najlepiej trafić tuż przed mszą lub po niej. Odpust parafialny przypada w niedzielę najbliższą 10 sierpnia, a święto Matki Boskiej Mikulczyckiej – w pierwszą sobotę września. Na wizytę wraz ze spacerem po wzgórzu wystarczy 30–40 minut.