Szyb Maciej w Zabrzu

Szyb Maciej w Zabrzu to zabytkowy zespół dawnej kopalni Concordia w dzielnicy Maciejów, jeden z obiektów Szlaku Zabytków Techniki województwa śląskiego. Zachowały się tu budynki i urządzenia z początku XX wieku: stalowa wieża wyciągowa z tarasem widokowym, nadszybie, maszynownia z elektryczną maszyną wyciągową, a w samym szybie — ujęcie wody głębinowej. To kameralna, ale bardzo autentyczna lekcja górnictwa, którą łatwo połączyć z obiadem w industrialnej restauracji.

Historia Szybu Maciej

Początki górnictwa w tej części Zabrza sięgają przełomu XVIII i XIX wieku — według operatora w latach 1801–1841 powstały tu kopalnie Amalia i Concordia. Sam szyb zaczęto drążyć w 1922 roku pod nazwą Westschacht jako dziesiąty szyb kopalni Concordia; służył głównie do wentylacji i odwadniania. Po 1945 roku należał kolejno do kopalń Concordia, Ludwik-Concordia, Rokitnica i Pstrowski. Wydobycie w rejonie zakończono w 1978 roku, a w 1992 roku kopalnia zdecydowała o likwidacji szybu.

Do niej nie doszło: zespół kupiła firma górnicza Demex, która zamieniła szyb w ujęcie wody głębinowej i stopniowo odrestaurowała zabudowania. Projektem rewitalizacji kierował dr Zbigniew Barecki. Obiekt jest wpisany do rejestru zabytków, zdobył m.in. wyróżnienie „Gwiazda Techniki” na Szlaku Zabytków Techniki.

Co zobaczysz podczas zwiedzania

Trasa z przewodnikiem trwa ok. 60–70 minut i obejmuje:

• zabudowania z początku XX wieku z oryginalnym wyposażeniem,
• dwubębnową maszynę wyciągową z napędem elektrycznym i piwnice maszynowni z mechanizmami napędu,
• zejście do ujęcia wody w szybie z opowieścią o jego budowie — wodę z poziomu triasowego można skosztować z dystrybutorów na terenie,
• taras widokowy na wieży wyciągowej, ok. 25 m nad ziemią, z panoramą Zabrza i Gliwic,
• dużą maszynę parową z 1914 roku, która napędzała niegdyś wyciąg kopalni Jadwiga, oraz plenerową wystawę o kopalni Concordia.

Zwiedzanie: godziny, bilety, rezerwacja

Stan na październik 2026:

• Godziny: od wtorku do soboty o 12:00, 14:00 i 16:00; w niedziele i poniedziałki zwiedzania nie ma.
• Rezerwacja: obowiązkowa, najpóźniej dzień wcześniej — tel. 721 455 500 lub 601 080 905, e-mail turystyka@szybmaciej.pl albo online. Przyjdź ok. 10 minut przed wejściem.
• Bilety: normalny 20 zł, ulgowy 12 zł (uczniowie, studenci, emeryci i renciści).
• Usługi dodatkowe: zwiedzanie w indywidualnym terminie, oprowadzanie po angielsku oraz uruchomienie zabytkowej maszyny wyciągowej — za dodatkową opłatą, po uzgodnieniu.

Zwiedzanie odbywa się przy każdej pogodzie, ale wejście na taras może zostać skrócone podczas ulewy lub oblodzenia.

Dla kogo

Trasa sprawdzi się dla miłośników techniki i rodzin ze starszymi dziećmi — dzieci mogą zwiedzać od 7. roku życia i tylko z dorosłym. Po drodze jest dużo stromych, metalowych schodów, dlatego trasa nie jest dostępna dla wózków. W dawnym nadszybiu działa dwupoziomowa restauracja i bistro z kuchnią śląską, a na terenie jest plac zabaw. Co roku w czerwcu Szyb Maciej bierze udział w festiwalu Industriada.

Dojazd i w okolicy

Obiekt znajduje się przy ul. Srebrnej 6 w Maciejowie, północnej dzielnicy Zabrza, ok. 25 km od Katowic. Na miejscu jest bezpłatny, monitorowany parking, także dla autokarów i z miejscami dla osób z niepełnosprawnościami. Zabrze to stolica turystyki przemysłowej na Śląsku — w ciągu jednego dnia połączysz Szyb Maciej z Zabytkową Kopalnią Węgla Kamiennego Guido i Sztolnią Królowa Luiza.