Kościół św. Idziego w Giebułtowie

W głównym ołtarzu niewielkiego kościoła pod Krakowem wisi obraz Matki Bożej Częstochowskiej z 1623 roku – według opinii konserwatorów prawdopodobnie najstarsza zachowana kopia jasnogórskiego wizerunku. Kościół św. Idziego w Giebułtowie to trzecia świątynia w tym miejscu: obecną, późnorenesansową, wzniesiono w latach 1600–1604 na murach starszej budowli, a tradycja łączy początki parafii z księciem Władysławem Hermanem.

Historia: wotum za narodziny następcy tronu

Według Jana Długosza Władysław Herman, wdzięczny św. Idziemu za narodziny syna Bolesława, polecił w 1086 roku swoim rycerzom fundować kościoły pod wezwaniem tego świętego – wśród nich wymieniony jest Giebułtów. Pierwszą świątynię wiąże się z żoną księcia, Judytą; data budowy to jednak tradycja, a nie pewny fakt. Kościół ucierpiał na początku XIV wieku, gdy wieś złupili stronnicy biskupa Jana Muskaty w sporze z Władysławem Łokietkiem. Parafię wymieniają spisy świętopietrza z lat 1325–1327.

Obecny kościół zbudowano w latach 1600–1604, wykorzystując mury poprzednika – zdradzają to nieregularności planu. Fundatorzy nie są pewni: badacze wskazują Jakuba Tomaszewskiego herbu Bończa i Barbarę Pisarską herbu Szreniawa, Kacpra Giebułtowskiego (zm. 1625) albo ks. Sebastiana z Nagrodzieńca. 8 września 1604 roku świątynię konsekrował biskup krakowski Bernard Maciejowski. Od 1727 roku kolatorkami kościoła były krakowskie wizytki.

Co zobaczyć

• Bryłę z półkolistą apsydą, przyporami i schodkowymi szczytami – przykład powolnego przechodzenia architektury sakralnej od gotyku do renesansu.
• Manierystyczny portal z tablicą erekcyjną upamiętniającą konsekrację z 1604 roku.
• Rokokowy ołtarz główny z obrazem Matki Bożej Częstochowskiej z 1623 roku.
• Płytę nagrobną Stanisława i Barbary Oraczowskich z rytymi postaciami, z ok. 1477 roku lub po 1490 roku, przeniesioną ze starszego kościoła (południowa ściana nawy).
• Najstarsze rzeźby: Matkę Bożą z drugiej połowy XV wieku na belce tęczowej i Chrystusa Frasobliwego z XVI wieku.
• Marmurową chrzcielnicę z 1666 roku i kaplicę ze sklepieniem krzyżowo-żebrowym.

Ciekawostki

W 1933 roku podczas remontu w murze kościoła znaleziono zamurowane 63 monety z XVII wieku. Józef Łepkowski w 1863 roku opisał na łuku tęczy belkę z napisem „1082 (?)”, która miała pochodzić z pierwszego kościoła; przed 1906 rokiem inskrypcję zamalowano. Dzwonnicę wbudowaną w mur przed wejściem na teren kościoła wzniesiono w latach 20. XX wieku, a polichromię odnowiono w 1987 roku.

Tripto podpowiada

To czynny kościół parafialny – wnętrze najłatwiej zobaczyć przy okazji mszy. W niedziele msze odprawiane są o 8:00 i 11:00, a w październiku w dni powszednie o 18:00 (stan na październik 2026, wg strony parafii). Najbardziej uroczysty dzień to odpust 1 września, w święto św. Idziego. Na obejrzenie kościoła i muru wystarczy ok. pół godziny; zwiedzaj poza nabożeństwami i w stosownym stroju. Giebułtów leży w powiecie krakowskim, tuż na północ od Krakowa.