Dwór w Modlnicy

W białym dworze Konopków w Modlnicy, tuż za granicą Krakowa, przez dwanaście lat mieszkał Oskar Kolberg i pracował tu nad kolejnymi tomami „Ludu”. Klasycystyczna rezydencja z kolumnowym gankiem i wysokim dachem mansardowym należy dziś do Uniwersytetu Jagiellońskiego, który w 2020 roku zakończył jej gruntowny remont. To nie muzeum, ale miejsce z historią, które warto znać, przejeżdżając przez Modlnicę.

Historia: od dworu Salomonów do rezydencji Konopków

Najstarsza znana wzmianka o modlnickim dworze pochodzi z inwentarza z 1582 roku, gdy majątek należał do Mikołaja Salomona. Obecny budynek powstał w latach 1784–1787 z inicjatywy Józefa Konopki herbu Nowina; zaprojektował go i zbudował krakowianin Karol Kriszker. Był to murowany, parterowy dwór na planie prostokąta, wkrótce powiększony o trzeci trakt od północy oraz dziedziniec ogrodzony kamiennym murem z wieżą.

Dzisiejszy, typowo klasycystyczny wygląd dwór zawdzięcza przebudowie z lat 20. XIX wieku. Od frontu dostał wtedy czterokolumnowy ganek i wysoki dach mansardowy, a od strony ogrodu sześciokolumnowy portyk wgłębny. Okna ozdobiono trójkątnymi nadokiennikami wykonanymi w tynku.

Kolberg i artyści w Modlnicy

Pod koniec XIX wieku dwór był jednym z ulubionych miejsc spotkań krakowskiej elity artystycznej. Konopkowie gościli tu m.in. Artura Grottgera, Walerego Eljasza-Radzikowskiego i Włodzimierza Tetmajera. Najdłużej został etnograf Oskar Kolberg: po przeprowadzce z Warszawy w 1871 roku mieszkał najpierw w Mogilanach u Józefa Konopki, a w latach 1872–1884 u jego rodzeństwa, Antoniny i Juliana Konopków, w Modlnicy. Jesienią 1884 roku przeniósł się do Krakowa.

Upadek i odrodzenie

Po śmierci Adama Konopki w 1931 roku dwór zaczął podupadać, a po II wojnie światowej, upaństwowiony, popadł w ruinę. Odbudowany w latach 60. XX wieku, trafił do UJ jako dar na 600-lecie uczelni. Remont za prawie 6 mln zł objął elewacje ze stolarką okienną, gontowy dach, fontannę na dziedzińcu i wnętrza. Odnowiono też meble, obrazy, grafiki, żyrandole i trofea myśliwskie.

Co zobaczyć

• Fasada z czterokolumnowym gankiem i mansardowym dachem.
• Park opadający czterema tarasami ku zachodowi, którego założenie sięga XVI wieku; jego główną wartością jest częściowo zachowany, kilkusetletni drzewostan.
• We wnętrzach trzy oryginalne kominki oraz kolekcja trofeów i XVIII-wiecznych grafik łowieckich ofiarowanych przez Adama Konopkę, ostatniego właściciela.

Tripto podpowiada

Dwór działa jako Ośrodek Konferencyjno-Recepcyjny Rektora UJ z salami dla około 40 osób, gastronomią i noclegami. Nie ma stałych godzin zwiedzania ani biletów, a teren jest ogrodzony, więc wnętrza zobaczysz tylko przy okazji wydarzenia lub pobytu. Z zewnątrz wystarczy 10–15 minut. Warto połączyć Modlnicę z pobliskim drewnianym kościołem św. Wojciecha z XVI wieku, przy którym stoi dzwonnica z dzwonami z 1492 i 1542 roku.