Kościół Niepokalanego Poczęcia NMP w Busku Zdroju

Kościół Niepokalanego Poczęcia NMP to najstarsza świątynia Buska-Zdroju i pozostałość klasztoru norbertanek, który działał tu przez ponad sześć stuleci. Pierwszy kościół w tym miejscu ufundował około 1166 roku rycerz Dzierżko, a obecna budowla nosi ślady średniowiecza, odbudowy po pożarze z 1590 roku i przebudowy po wielkim pożarze miasta w 1820 roku. Dziś to kościół parafialny w centrum uzdrowiska.

Historia: od fundacji Dzierżki do kasaty

Dzierżko, właściciel części ziem buskich i brat biskupa płockiego Wita z Chotla, ufundował najpierw kościół, a w latach 1180–1186 przylegający do niego klasztor norbertanek – filię konwentu z Witowa. Około 1190 roku, przed wyruszeniem na III wyprawę krzyżową, sporządził testament: jego żona miała wstąpić do buskiego klasztoru i wnieść mu cały majątek. W 1470 roku w miejscu pierwotnej świątyni wzniesiono nowy kościół, który spłonął w 1590 roku. Odbudowa trwała od 1592 do 1621 roku, a w 1595 roku świątynię poświęcił kardynał Jerzy Radziwiłł.

W 1819 roku carski ukaz skasował zakon norbertanek, a rok później wielki pożar zniszczył miasto, kościół i zabudowania klasztorne. Przy odbudowie odwrócono orientację świątyni, by wejście znalazło się od strony ulicy: ołtarz przeniesiono na ścianę zachodnią, dawną nawę zamieniono w prezbiterium, a prezbiterium – w nawę. Dlatego nawa jest dziś węższa od prezbiterium. Od wschodu dobudowano barokowo-klasycystyczną fasadę.

Co zobaczyć

• Zachodnia ściana z zamurowanym ostrołukowym portalem – jedyny zachowany fragment gotyckiej budowli.
• Ołtarz główny z 1804 roku z obrazem Matki Bożej, którego autorstwo przypisuje się Franciszkowi Smuglewiczowi.
• Kaplica św. Anny (dziś Matki Bożej Częstochowskiej) z czasów odbudowy po 1590 roku – kwadratowa, nakryta kopułą z latarnią. W jej ścianie wschodniej jest kamienne epitafium starościny sandomierskiej Anny z Korycińskich Kowalkowskiej (zm. 1606), a w południowej – manierystyczna tablica fundacyjna Zygmunta Urbańskiego, odsłonięta ponownie w 2009 roku.
• Obraz „Jezu, ufam Tobie” pędzla Adolfa Hyły, bliźniaczy wobec słynnego wizerunku Jezusa Miłosiernego z krakowskich Łagiewnik.
• Na placu obok: figura Niepokalanej z 1738 roku na kolumnie i dzwonnica z końca XIX wieku.

Tripto podpowiada

To czynna świątynia, więc wnętrze najlepiej oglądać poza mszami. W dni powszednie parafia odprawia msze o 6:30 i 18:00 od kwietnia do września oraz o 6:30 i 17:00 od października do marca; w niedziele mszy jest kilka, od 6:30 do 18:00. Na kościół, dzwonnicę i figurę zaplanuj 30–45 minut, a potem przejdź do parku zdrojowego.