Kirkut w Krzykawce

Przy drodze ze Sławkowa do Krzykawki, około 2,5 km od sławkowskiego rynku, leży cmentarz żydowski, na którym przetrwało według powiatu ponad 300 nagrobków. Formalnie należał do gminy żydowskiej w Sławkowie, ale od początku stał na gruntach gminy Bolesław. To kameralne miejsce pamięci o Żydach ze Sławkowa i Strzemieszyc, także tych zamordowanych w pierwszych dniach II wojny światowej.

Historia cmentarza

Działkę pod cmentarz gminy żydowskie ze Sławkowa i Strzemieszyc kupiły od Karola Gaszyńskiego, właściciela dóbr Krzykawka; transakcję sfinalizowano formalnie w 1907 roku. Pochówki odbywały się tu jednak wcześniej – najstarsze nagrobki pochodzą z lat 1904–1906. Najstarsza zidentyfikowana macewa należy do Rywki, córki Awrahama Helpnera, zmarłej w 1904 roku. Cmentarz otoczono kamiennym murem i zbudowano na nim dom przedpogrzebowy.

W 1928 roku pochowano tu Szulima, pierwszego sławkowskiego rabina, a nad jego grobem wzniesiono ohel – niewielki grobowiec-kaplicę. Już w 1939 roku na cmentarz trafiły ciała Żydów zabitych przez Niemców w rejonie mostu na Białej Przemszy, a w kolejnych latach wojny przybywało ofiar. Cmentarz przetrwał wojnę w dość dobrym stanie, a w latach 60. został odnowiony staraniem Daniela Landsmanna. Ostatni pogrzeb odbył się w 1971 roku.

Co zachowało się do dziś

• Ponad 300 nagrobków (macew).
• Ohel nad grobem rabina Szulima.
• Częściowo zniszczony dom przedpogrzebowy.
• Fragmenty przedwojennego kamiennego muru.

W latach 1991–1992 cmentarz zinwentaryzowano pod kierunkiem prof. Jana Samka, a wyniki opublikowano w opracowaniach o cmentarzach żydowskich regionu.

Tripto podpowiada

To przede wszystkim miejsce pamięci, a nie atrakcja z infrastrukturą turystyczną – nie ma tu kas, tablic informacyjnych ani stałych godzin. Na spokojne obejście cmentarza wystarczy 20–30 minut. Zachowaj ciszę, nie wchodź na groby i nie opieraj się o macewy; zgodnie z żydowskim zwyczajem zamiast kwiatów można zostawić na nagrobku mały kamień. Cmentarz leży poza zwartą zabudową, niedaleko trasy E94 (współrzędne według powiatu: 50°18′21″ N, 19°24′21″ E). Wizytę warto połączyć ze spacerem po rynku w Sławkowie.