Austeria w Sławkowie

W sierpniu 1697 roku w sławkowskiej austerii ucztował król August II Mocny i — jak głosi przekaz — na oczach gości złamał gołymi rękami srebrny kubek. Drewniana karczma przy Rynku 2 stoi do dziś i nadal karmi gości: od lat 90. XX wieku znów działa w niej restauracja. To jeden z najcenniejszych zachowanych przykładów staropolskiej karczmy, a zarazem obiekt Szlaku Architektury Drewnianej województwa śląskiego.

Historia: karczma starsza niż miasto

Tradycja sławkowskiego karczmarstwa sięga początków XIII wieku. Jan Długosz zanotował, że w 1220 roku biskup krakowski Iwo Odrowąż uposażył klasztor Świętego Ducha w Prądniku dochodami z tutejszych karczem — to zarazem jedna z pierwszych wzmianek o samym Sławkowie. Austeria stała przy gościńcu z Krakowa na Śląsk i była wielokrotnie przebudowywana w tym samym miejscu. Archeolodzy odkryli pod nią XIII-wieczne mury, choć nie wiadomo, czy już wtedy działała tu karczma.

Na belce stropowej widnieje data odczytywana jako 1701 lub 1781 — źródła podają różnie i nie jest jasne, czy chodzi o budowę, czy o remont. W 1787 roku w mieście działały trzy karczmy: Austeria Miejska, Szopa Sławkowska i Karczma Wygoda, które sprzedały razem 1620 garnców gorzałki i 219 beczek piwa. Oficjalna nazwa brzmiała „Austeria Miejska w Sławkowie Pierwochą Zwana” — „Pierwocha” to zapewne karczma pierwsza, czyli najstarsza lub najlepsza.

W 1862 roku władze miasta postanowiły rozebrać zrujnowany budynek. Uratowała go umowa z dwoma mieszkańcami Olkusza, Izraelem Blumenfeltem i Salomonem Frydmanem, którzy wyremontowali karczmę w zamian za 20-letnią dzierżawę. Podczas okupacji urządzono tu „Dom Niemiecki”, w latach 1969–1987 działało muzeum miejskie, a od lat 90. ponownie lokal gastronomiczny.

Co zobaczyć

• Plan litery T i powierzchnię około 380 m² — budynek ustawiony szerokim frontem do Rynku.
• Głęboki podcień wsparty na sześciu okrągłych kamiennych kolumnach i łamany dach kryty gontem.
• Szeroką sień przejazdową pośrodku, która prowadziła wozy do stajni i wozowni z tyłu budynku. Posadzkę wyprofilowano ze spadkami, by woda i ścieki ze stajni nie zalewały izb.

„Austeria” to słowo pochodzenia włoskiego: tak nazywano karczmy najwyższego standardu, z kuchnią, noclegami i stajnią. Budynek zawsze był własnością miasta i oddawany w dzierżawę.

Tripto podpowiada

Na obejrzenie budynku z zewnątrz wystarczy 15–20 minut, ale najlepiej zaplanować tu posiłek i zajrzeć do wnętrza. Godziny restauracji warto sprawdzić telefonicznie przed przyjazdem. Sławków leży przy autostradzie A4; austerię łatwo połączyć ze spacerem po Rynku i wizytą w kościele Podwyższenia Krzyża Świętego.