Cerkiew Zmartwychwstania Pańskiego w Białymstoku

Kopuła w kształcie kryształu ma przypominać obrazy z Apokalipsy św. Jana, a pod nią parafianie przez lata własnymi rękami lali fundamenty i nosili cegły. Cerkiew Zmartwychwstania Pańskiego na białostockiej Leśnej Dolinie to współczesna świątynia prawosławna z żółtej cegły, z dębowym ikonostasem i freskami artystów z Białorusi. Nawiązuje wezwaniem do soboru rozebranego w 1938 roku, ale architektonicznie poszła zupełnie własną drogą.

Historia: następczyni zburzonego soboru

Przed wojną w centrum Białegostoku, przy ul. Sienkiewicza, stał sobór Zmartwychwstania Pańskiego – rozebrany w 1938 roku, na jego miejscu jest dziś Komenda Wojewódzka Policji. Nowa parafia powstała w 1989 roku dla szybko rosnących osiedli Słoneczny Stok, Zielone Wzgórza i Leśna Dolina. Dostała działkę o powierzchni 6603 m² na skraju niewielkiego lasu przy ul. Sikorskiego.

Najpierw parafianie postawili tymczasową drewnianą cerkiewkę: mimo inflacji i braku materiałów na budowę przychodziło codziennie 30–40 osób. Kamień węgielny pod właściwą świątynię położono 22 kwietnia 1990 roku, a prace ruszyły w listopadzie 1991 roku – fundamenty i część podziemną także zrobili wierni. Mury od 1994 roku wznosiła już firma budowlana. Krzyż na głównej kopule poświęcono w 1998 roku, krzyże na czterech bocznych kopułach i dzwony w 1999 roku, a uroczysta konsekracja odbyła się w 2006 roku.

Co zobaczyć

• Bryłę inspirowaną staroruskimi cerkwiami szkoły nowogrodzkiej i bizantyńskim gotykiem – 25 m wysokości, 600 m² powierzchni, plan centralny, pięć kopuł. Projekt: Jan Kabac i Jerzy Uścinowicz, konstrukcja Władysław Ryżyński.
• Dzwonnicę o wysokości 30 m z dwoma dzwonami ważącymi 720 i 450 kg, także zwieńczoną kryształową kopułą.
• Dębowy ikonostas Dymitra Fajkowa z Tarnopola z ikonami uczniów Policealnego Studium Ikonograficznego w Bielsku Podlaskim.
• Freski Wiktora i Aleksego Downarów oraz Andrzeja Rummy i panikadiło – żyrandol z ikonami dwunastu apostołów, dzieło Jana Tałucia.
• Pomnik dawnego soboru z 2018 roku – z miniaturą świątyni i cegłami ocalałymi z rozbiórki.

Ciekawostki

Cerkiew odwiedzali zwierzchnicy innych Kościołów prawosławnych: w 2016 roku patriarcha Antiochii Jan X, a w 2018 roku metropolita Kościoła Prawosławnego w Ameryce Tichon. Parafia ma dwa święta – na Antypaschę, czyli w niedzielę po Wielkanocy, oraz ku czci ikony Matki Bożej Wsiecaricy (Wszechkrólowej).

Tripto podpowiada

To czynna świątynia parafialna bez stałych godzin zwiedzania – najpewniej wejdziesz do środka tuż przed nabożeństwem lub po nim. Harmonogram nabożeństw parafia publikuje co miesiąc na swojej stronie. Wstęp jest wolny. Ubierz się skromnie, wycisz telefon i nie fotografuj podczas liturgii bez zgody. Na obejrzenie wnętrza wystarczy 20–30 minut. Cerkiew stoi przy ul. gen. W. Sikorskiego 9, na zachodnich osiedlach, kilka kilometrów od centrum – dojedziesz autobusem miejskim. Jest jednym z czterech przystanków Szlaku nowożytnych świątyń prawosławnych; ten sam architekt, Jan Kabac, zaprojektował też monumentalną cerkiew Świętego Ducha, największą świątynię prawosławną w Polsce.