Sanktuarium św. Stanisława w Szczepanowie

Szczepanów, wieś kilka kilometrów od Brzeska, według tradycji jest miejscem urodzenia św. Stanisława ze Szczepanowa, biskupa krakowskiego i patrona Polski. Ceglana, neogotycka bazylika z wysoką wieżą kryje w sobie gotycki kościół z 1470 roku, ufundowany przez samego Jana Długosza, który był tu proboszczem. To jedno z najważniejszych sanktuariów diecezji tarnowskiej.

Historia: Długosz, Sas-Zubrzycki i wojna

Według tradycji pierwszy drewniany kościół wznieśli tu rodzice św. Stanisława. Murowaną świątynię zbudowano w 1470 roku z inicjatywy ówczesnego proboszcza Jana Długosza, kronikarza i kanonika krakowskiego. W latach 1911–1914 proboszcz Szczepan Kossecki dobudował do niej nowy, duży kościół według projektu Jana Sas-Zubrzyckiego. Długoszowa świątynia nie została rozebrana – stała się nawą boczną nowej bazyliki.

Kilka miesięcy po zakończeniu budowy wybuchła I wojna światowa. 23 listopada 1914 roku w czasie walk kościół zapalił się – ogień objął starą część, zniszczył dach, drewniany strop i zabytkowe wyposażenie. Odbudowa trwała w latach 1925–1927, a w 1930 roku biskup Edward Komar konsekrował świątynię. W 2003 roku Jan Paweł II – który jako Karol Wojtyła wielokrotnie bywał w Szczepanowie – nadał kościołowi tytuł bazyliki mniejszej. Decyzję ogłosił papieski legat, kardynał Joseph Ratzinger, późniejszy Benedykt XVI.

Co zobaczyć

• Starą, gotycką nawę – po prawej stronie, z późnobarokowym ołtarzem Matki Bożej Nieustającej Pomocy. To kościół Długosza wchłonięty przez nową bryłę.
• Ołtarz główny projektu Sas-Zubrzyckiego z obrazem św. Stanisława, figurami św. Piotra i Pawła oraz scenami z życia patrona. Nad obrazem widać orła piastowskiego.
• Malowidła ścienne Makarewicza z lat 1959–1961 i ambonę z płaskorzeźbami czterech ewangelistów.
• Kamienny portal z XVII wieku przy wejściu do zakrystii, z herbami Ostoja i Dębno.
• Dzwony z 1519 i 1534 roku w pięciokondygnacyjnej wieży – starsze niż obecny kościół.

Kaplica Narodzenia i tradycja dębu

We wsi stoi także kaplica Narodzenia św. Stanisława z 1861 roku. Według tradycji biskup urodził się w pobliskim domu pod dębem, obok źródła, w którym matka obmyła dziecko. Pień tego dębu przechowywany jest w kaplicy. Wcześniej obudowywały go dwie kolejne kaplice drewniane, obecna jest murowana. Podczas niedawnej renowacji okazało się, że to jednolite drzewo z zachowanym systemem korzeniowym. Rdzeń pnia można obejrzeć z zewnątrz przez okienko z oryginalnym, XIX-wiecznym lanym szkłem.

Tripto podpowiada

Szczepanów leży około 5 km na północny wschód od centrum Brzeska. Na bazylikę i kaplicę Narodzenia zaplanuj około godziny. Główny odpust trwa osiem dni – od niedzieli przed do niedzieli po uroczystości św. Stanisława (8 maja); odpusty odbywają się też w kwietniu i lipcu. Wtedy przyjeżdża najwięcej pielgrzymów – jeśli wolisz ciszę, wybierz inny termin. To czynny kościół parafialny: wnętrze oglądaj poza mszami, a aktualne godziny nabożeństw sprawdzisz na stronie parafii.