Willa Atma w Zakopanem

Karol Szymanowski nazywał ją „ukochaną góralską chałupą". W drewnianej willi „Atma" przy ulicy Kasprusie, kilka minut spacerem od Krupówek, kompozytor mieszkał w latach 1930–1935 i dokończył tu balet „Harnasie". Dziś działa w niej jedyne na świecie muzeum biograficzne Szymanowskiego, oddział Muzeum Narodowego w Krakowie.

Historia: pensjonat, który stał się domem kompozytora

Dom zbudował w 1895 roku Józef Kasprusie-Stoch jako pensjonat dla letników, w stylu zakopiańskim wymyślonym przez Stanisława Witkiewicza. W latach 1925–1926 willę rozbudowano do obecnej formy i nazwano „Atma" — w sanskrycie słowo to oznacza „dusza". Szymanowski wprowadził się tu w październiku 1930 roku. Poza „Harnasiami" powstały tu m.in. II Koncert skrzypcowy, „Veni Creator", „Litania do Marii Panny" i „12 pieśni kurpiowskich".

W listopadzie 1935 roku kompozytor wyjechał na leczenie do Szwajcarii i do „Atmy" już nie wrócił. Pomysł muzeum zgłosił już w 1937 roku Michał Kondracki, ale udało się go zrealizować dopiero po wojnie. Pieniądze na wykup willi z rąk prywatnych zebrał w latach 1972–1974 komitet z Jerzym Waldorffem na czele. Muzeum otwarto 6 marca 1976 roku, a większość eksponatów przekazała siostrzenica kompozytora, Krystyna Dąbrowska.

Co zobaczyć

Ekspozycja zajmuje parter willi. Po wyprowadzce Szymanowskiego dom służył jako budynek lokatorski, więc nie dało się odtworzyć wszystkich wnętrz. Na podstawie zdjęć i opisów zrekonstruowano jednak gabinet kompozytora. Pozostałe pokoje mają wystrój z okresu międzywojennego oraz prezentacje multimedialne o życiu Szymanowskiego i jego związkach z Podhalem.

• Portrety pędzla Witkacego — dwa wizerunki kompozytora z lat 1930 i 1931, które do 1936 roku wisiały w willi. Do „Atmy" wróciły w 2007 roku.
• Gablota z odznaczeniami, m.in. Legią Honorową i Orderem Odrodzenia Polski.
• Zbiory: ponad 2300 obiektów — nuty, listy, fotografie, książki i dzieła sztuki.

Ciekawostki

W „Atmie" bywali Julian Tuwim, Witkacy, Zofia Nałkowska, Jarosław Iwaszkiewicz, Zofia Stryjeńska i Artur Rubinstein. W 1935 roku gościł tu także tancerz Serge Lifar, który przygotowywał się do tytułowej roli w „Harnasiach" w Operze Paryskiej. W 1976 roku przyjechał z Paryża na otwarcie muzeum. W latach 2011–2013 willę gruntownie wyremontowano w ramach polsko-słowackiego projektu „Muzyka pod Tatrami".

Tripto podpowiada

Według MNK (stan na październik 2026) muzeum jest czynne od wtorku do niedzieli w godz. 10:00–17:00, w poniedziałki jest zamknięte. Bilet normalny kosztuje 18 zł, ulgowy 14 zł, a we wtorki wstęp na wystawę stałą jest bezpłatny. Z Krupówek dojdziesz tu w około 7 minut, z dworca w około 15. Uwaga dla osób na wózku: przy wejściu na posesję jest wysoki próg i strome, kamieniste zejście do budynku. Na zwiedzanie zarezerwuj około godziny. Warto sprawdzić kalendarz MNK, bo w willi regularnie odbywają się koncerty kameralne.