Wieżowce w Katowicach

Na zachodnim końcu ul. Mickiewicza stoją dwa srebrno-złote biurowce, które w 1981 roku były najwyższymi budynkami w Polsce poza Warszawą. Wieżowce Stalexportu zaprojektował architekt z Belgradu, zbudowała je szwedzka firma, a ich piętra nie stoją na słupach, tylko wiszą na linach zaczepionych o szczyt betonowych trzonów. To dobry punkt startowy spaceru po katowickich wysokościowcach: od PRL-owskiego modernizmu po szklane wieże XXI wieku.

Historia: biurowiec dla handlu zagranicznego

W PRL województwo katowickie odpowiadało za ok. 25% polskich transakcji handlu zagranicznego, a górnicze maszyny i całe kopalnie sprzedawano stąd do 38 krajów. Najważniejsza centrala, Centrozap, potrzebowała nowej siedziby. Pierwsze koncepcje z 1965 roku odrzuciło ministerstwo, a ostateczny projekt przygotował w 1974 roku Đorđe Grujičić z belgradzkiego biura KMG Trudbenik (konstrukcja: Radomir Mihailović). Wieże budowano w latach 1976–1979 siłami szwedzkiej firmy IBS, częściowo z materiałów sprowadzanych ze Szwecji. Wyższą oddano w 1981, niższą w 1982 roku. Wzorem był madrycki zespół Torres de Colón.

Co zobaczyć

• Wieża A: 22 kondygnacje, 97 m do dachu i ok. 99 m wysokości całkowitej.
• Wieża B: 20 kondygnacji i ok. 92 m.
• Konstrukcję trzonolinową: najpierw stanęły betonowe trzony, z ich szczytów wysunięto ramiona, a na linach podwieszono stropy kolejnych pięter. To najwyższe budynki tego typu w Polsce.
• Elewacje z metalu pokrytego srebrną i złotą folią, w których jasny kolor wydobywa elementy konstrukcji.
• Trzykondygnacyjną część niską łączącą obie wieże, z salą konferencyjną na ok. 300 osób.

Ciekawostki

Na 19. piętrze każdej wieży ukryto rękaw ewakuacyjny o długości ponad 90 m, który wysuwa się po rozsunięciu ścian. Pierwotnie wieże nazywano Biurowcami Central Handlu Zagranicznego, potem Trade Centre. Nazwa Stalexport przylgnęła od jednego z pierwszych najemców. W budynkach do dziś działa m.in. Węglokoks, a w części niskiej bistro „Pod Wieżami”, prowadzone przez zarządcę obiektu.

Pozostałe wieżowce Katowic

Panorama miasta to dziś kilkanaście wysokościowców. Najwyższy jest .KTW II (ok. 134 m, 2022) przy Rondzie, postawiony w miejscu wyburzonego w 2015 roku gmachu DOKP. Kilkaset metrów dalej stoi Altus z 2003 roku (ok. 125 m z iglicą), a przy ul. Wita Stwosza Biurowiec Wojewódzki z 1985 roku (105 m). Z epoki PRL najbardziej znana jest Superjednostka przy al. Korfantego (1970): ok. 187 m długości, wzorowana na ideach Le Corbusiera. Na osiedlu Tysiąclecia stoi pięć Kukurydz (1988–2000) z zaokrąglonymi balkonami, najwyższa ma ok. 90 m. Źródła różnią się co do wysokości (z iglicą lub do dachu), więc liczby traktuj orientacyjnie.

Tripto podpowiada

Wieżowce ogląda się z zewnątrz, bo to biura i mieszkania. Wygodna trasa piesza prowadzi od Rynku al. Korfantego obok Superjednostki do Spodka i .KTW, a potem ul. Mickiewicza pod Stalexport. Zajmuje ok. 1,5 godziny, a Kukurydze najłatwiej dołożyć tramwajem. Najlepsze ujęcie obu wież Stalexportu jest z osi ul. Mickiewicza, którą budynki zamykają od zachodu. Do przystanków tramwajowych masz stąd ok. 5 minut pieszo, do dworca ok. 15 minut. Szeroką panoramę wieżowców zobaczysz z płatnego tarasu widokowego na archikatedrze Chrystusa Króla.