Skansen Kurpiowski im. Adama Chętnika w Nowogrodzie

Skansen Kurpiowski im. Adama Chętnika w Nowogrodzie to jeden z dwóch najstarszych muzeów na wolnym powietrzu w Polsce: około 25 dużych drewnianych budynków i kilkadziesiąt mniejszych obiektów na wysokiej skarpie nad Narwią. Zobaczysz tu kurpiowskie chałupy, wiatrak, młyn wodny, ule kłodowe i karczmę, a latem także festyny ludowe. To doskonały cel na rodzinną wycieczkę w głąb Kurpiowszczyzny.

Historia skansenu w Nowogrodzie

Adam Chętnik zbierał pamiątki po Kurpiach od 1909 roku, ale zbiory zniszczyła I wojna światowa. W 1919 roku wraz z żoną Zofią kupił kawałek poprzemysłowego terenu nad Narwią. W 1923 roku przeniósł tu pierwszy drewniany budynek, a 19 czerwca 1927 roku muzeum otwarto dla publiczności, z ponad 2000 eksponatów. We wrześniu 1939 roku zespół został całkowicie zniszczony: ocalały tylko dwa pnie bartnicze, brama od strony rzeki i kilka żelaznych przedmiotów.

Odbudowa ruszyła w latach 1956-1958, kiedy do Nowogrodu przeniesiono wystawioną w Łomży Dawną Zagrodę Kurpiowską. Chętnik, już na emeryturze, kierował pracami społecznie. Nazwę Skansen Kurpiowski im. Adama Chętnika nadano w 1983 roku, a od czerwca 2022 roku muzeum podlega samorządowi województwa podlaskiego.

Co zobaczyć

Trasa liczy 34 punkty. Skansen nie odtwarza układu wsi, tylko pokazuje typy kurpiowskiej architektury drewnianej:

• Chałupy z Myszyńca Starego, Kadzidła, Gawrychów, Witowego Mostu, Baranowa (1805) i Łysych (1923).
• Wiatrak paltrak z Plewek (1920) i młyn wodny z Dobregolasu.
• Karczma z Dylewa, dwór z Brzózek, leśniczówka z Zawodzia i chata rybacka.
• Ule kłodowe, pnie bartnicze, czyli ślad dawnego bartnictwa.
• Kapliczki, studnia i altany widokowe nad doliną Narwi.

Z altan widokowych zobaczysz dolinę Narwi.

Jak zwiedzać i ile czasu zaplanować

Zwiedzanie z przewodnikiem odbywa się o pełnych godzinach, a kasa zamyka się godzinę przed końcem pracy muzeum. Na całą trasę zaplanuj około 2-3 godzin, a więcej, jeśli trafisz na warsztaty. Muzeum organizuje „Soboty i Niedziele z Twórcami Ludowymi", gdzie poznasz wyplatanie, haft, papierowe kwiaty i inne rękodzieła.

Dla kogo

Idealne dla rodzin z dziećmi, miłośników etnografii i fotografów. Do skansenu możesz wejść z psem, ale tylko na smyczy. Teren jest pagórkowaty i nieutwardzony, więc osoby na wózkach powinny skontaktować się z muzeum w sprawie dostępności.

Najlepsza pora: festyn św. Rocha

Najbardziej znane wydarzenie to Niedziela św. Rocha, festyn organizowany od 1977 roku. W 2026 roku, jak podaje muzeum, 16 sierpnia przyszło około 4500 osób.

Godziny i bilety (stan na październik 2026)

• Poniedziałek-piątek 8:00-16:00, weekendy i święta 10:00-18:00. Poza sezonem muzeum jest w weekendy i święta nieczynne, ale muzeum nie podaje dat sezonu, więc przed wizytą w weekend zadzwoń.
• Bilet normalny 15 zł, ulgowy 12 zł. Z przewodnikiem indywidualnie 25 zł (ulgowy 20 zł).
• W październiku 2026 wstęp na wystawy stałe jest bezpłatny w poniedziałki 12, 19 i 26 października, bez przewodnika.
• Nieczynne: 1 i 6 stycznia, Wielka Sobota, Wielkanoc i poniedziałek wielkanocny, 1 i 11 listopada, 24-26 grudnia.
• Kontakt: ul. Zamkowa 25, 18-414 Nowogród, tel. 884 544 748, sekretariat@skansenkurpiowski.pl.

Dojazd

Nowogród leży nad Narwią, w województwie podlaskim, blisko granicy z Mazowszem. Najwygodniej dojedziesz samochodem. Parkingu nie opisano na stronie głównej muzeum, sprawdź w zakładce „Dojazd" na stronie skansenu.

W okolicy

Na terenie skansenu stoi replika pomnika Stacha Konwy, a z mostu na Narwi roztacza się ładny widok na skansen i rzekę.