Śluza Guzianka w Rucianem-Nidzie

Śluza Guzianka w Rucianem-Nidzie to zespół dwóch śluz komorowych między jeziorami Bełdany i Guzianka Mała – brama z głównego szlaku Wielkich Jezior Mazurskich do Rucianego-Nidy i Jeziora Nidzkiego. Starsza komora pochodzi z XIX wieku i jest zabytkiem, nowa działa od 2020 roku. Latem to jedno z najbardziej ruchliwych miejsc na mazurskich wodach: z brzegu można godzinami obserwować, jak jachty i statki pasażerskie pokonują około dwóch metrów różnicy poziomów. To darmowa i ciekawa atrakcja także dla rodzin z dziećmi.

Historia śluzy Guzianka

Pierwszą śluzę oddano do użytku w 1879 roku. Była drewniana; w 1899 roku jej ściany przebudowano z cegły i kamienia. Dziś nosi nazwę Guzianka I, ma 44 m długości i wrota o szerokości 7,5 m, poruszane elektrycznie. W 2019 roku wpisano ją do rejestru zabytków. Ruch rósł z roku na rok – w sezonie 2019 przeszło przez nią ok. 15 tysięcy jednostek, najwięcej ze wszystkich śluz w Polsce. Jachty musiały ustępować statkom pasażerskim i tworzyły się kolejki.

Dlatego w miejscu dawnego jazu zbudowano drugą komorę – Guzianka II, oddaną 29 maja 2020 roku. Jest nieco dłuższa; stara komora obsługuje głównie statki pasażerskie, nowa – jachty. W sezonie 2025 obie śluzy Guzianka razem ze śluzą Przerwanki wykonały ponad 7,5 tys. śluzowań i obsłużyły ponad 18 tys. jednostek.

Sama Guzianka to dawna osada z końca XVII wieku, w XIX wieku ważniejsza od sąsiedniego Rucianego – mieściła zarząd okolicznych lasów. Od 1957 roku jest częścią miasta Ruciane-Nida. Obok śluzy stoi bunkier z 1900 roku, element pruskich umocnień węzła obronnego Ruciane–Guzianka.

Jak działa śluzowanie

Jednostki czekają na sygnał i wpływają do komory od strony Bełdan. Załogi cumują łodzie, wrota się zamykają, komora napełnia się wodą, a obsługa pobiera opłatę. Po wyrównaniu poziomów wrota otwierają się i jachty wypływają w stronę Guzianki Małej. Jeden cykl trwa około 20 minut. Opłatę można też uiścić online w Wirtualnym Informatorze Rzecznym Wód Polskich.

Godziny pracy śluz – sezon 2026

Według komunikatu Wód Polskich z kwietnia 2026 (stan na październik 2026):

• Guzianka I: kwiecień–maj 10:00–19:00, czerwiec 10:00–20:00, lipiec–sierpień 10:00–21:00, wrzesień 10:00–19:00, październik 10:00–17:00,
• Guzianka II: kwiecień–czerwiec 9:00–17:00, lipiec–sierpień 9:00–19:00, wrzesień 9:00–18:00, październik 9:00–17:00.

Po sezonie, w zimie 2025/26 śluzy na Mazurach pracowały od 1 listopada tylko w dni robocze w godz. 8:00–14:00, po zgłoszeniu z jednodniowym wyprzedzeniem i do czasu zlodzenia. Należy się spodziewać podobnych zasad zimą 2026/27 – zawsze sprawdź aktualny komunikat RZGW Białystok (tel. 85 733 03 20).

Oglądanie śluzy z brzegu jest bezpłatne i możliwe przez cały rok, ale prawdziwy spektakl to lipiec i sierpień.

Dojazd i parking

Śluza leży w dzielnicy Guzianka na północnym skraju Rucianego-Nidy, przy ośrodkach nad Bełdanami. Przy ośrodkach i tawernach są niewielkie parkingi; w szczycie sezonu łatwiej przyjść pieszo z centrum. Z Warszawy do Rucianego-Nidy jedzie się ok. 230–250 km, a do miasta dociera też kolej. Przez śluzę przepływają w sezonie rejsy statków z Mikołajek do Rucianego-Nidy – to wygodny sposób, by przeżyć śluzowanie z pokładu.

W okolicy

Jezioro Nidzkie z rezerwatem i strefą ciszy, leśniczówka Pranie z muzeum K.I. Gałczyńskiego, Puszcza Piska i meta szlaku kajakowego Krutyni.