Klasztor staroobrzędowców w Wojnowie

Nad jeziorem Duś, kilometr od mazurskiej wsi Wojnowo, stoi skromny żółty budynek z ośmioramiennym krzyżem na wieżyczce. To dawny monaster staroobrzędowców – rosyjskich prawosławnych, którzy odrzucili XVII-wieczne reformy cerkwi. Mniszki mieszkały tu do 2006 roku, a w dawnej molennie wciąż wiszą ikony na swoim pierwotnym miejscu.

Historia: Rosjanie na Mazurach

Staroobrzędowcy zaczęli osiedlać się w Prusach od 1831 roku, uciekając przed prześladowaniami. W 1832 roku założyli Wojnowo nad Krutynią. Męski monaster powstał w latach 1847–1848 z pieniędzy moskiewskiej wspólnoty fiedosiejewców, a rozbudował go Piotr Ledniew, zwany Pawłem Pruskim. Paweł założył przy klasztorze szkołę i bibliotekę, ale jego poglądy – m.in. obrona sakramentu małżeństwa – podzieliły wspólnotę. W 1866 roku doszło do rozłamu, a w 1884 roku w klasztorze żył już tylko jeden mnich.

W 1885 roku mniszka Eupraksja wykupiła zabudowania i założyła tu wspólnotę żeńską. Przed I wojną światową mieszkało w niej ponad 40 zakonnic, które opiekowały się starszymi i chorymi. Potem wspólnota się kurczyła – ostatnia mniszka zmarła w 2006 roku. Obiekt jest w rękach prywatnych i działa jako Muzeum Ikon i Kultury Staroobrzędowców.

Co zobaczyć

• molennę klasztorną – najstarszą staroobrzędową budowlę sakralną w Polsce, z jednym z nielicznych zachowanych w Polsce ikonostasów w swoim pierwotnym miejscu,
• ikony Trójcy Świętej, Matki Bożej, Chrystusa i proroków, krzyże i księgi,
• cele mniszek i dwie sale modlitewne – jedną używano na co dzień, drugą w chłodne dni,
• we wsi neogotycką molennę parafialną z lat 1923–1927 z 43 ikonami i drewnianą cerkiew z lat 1921–1923.

Ciekawostki

• Według przekazu wielki żyrandol w molennie z 32 świecami ofiarował w 1910 roku rosyjski kupiec dla upamiętnienia zmarłej żony – liczba świec odpowiadała jej wiekowi.
• Jedno z pomieszczeń mieszkalnych łączy się bezpośrednio z salą modlitewną. Nowe mniszki spędzały w nim w pełnej izolacji pierwsze sześć tygodni po ślubach.

Tripto podpowiada

Na klasztor i wieś przeznacz 1–1,5 godziny. Wojnowo leży przy szlaku kajakowym Krutyni, więc wiele osób zagląda tu podczas spływu. Ponieważ obiekt jest prywatny, przed przyjazdem warto ustalić możliwość zwiedzania z właścicielem. We wsi zajrzyj też na cmentarz staroobrzędowców i do drewnianej cerkwi.