Schron Wędrowiec w Węgierskiej Górce

Betonowe ściany schronu wciąż noszą ślady pocisków z września 1939 roku. „Wędrowiec” był sercem obrony Węgierskiej Górki: stąd dowodził kapitan Tadeusz Semik, a załoga poddała się dopiero po trzech dniach walk, gdy skończyła się amunicja. Bohaterstwo obrońców sprawiło, że starcie nazwano Westerplatte Południa. Dziś w schronie działa muzeum.

Historia: rygiel w dolinie Soły

W 1939 roku w Węgierskiej Górce zaplanowano 16 schronów bojowych zamykających dolinę Soły, ale zdążono zbudować tylko pięć. Obsadziła je 151 kompania forteczna „Węgierska Górka” pod dowództwem kpt. Semika, wchodząca w skład 1. Brygady Górskiej. 1 września od Słowacji przez Przełęcz Zwardońską wkroczyła w dolinę 7. Bawarska Dywizja Piechoty.

„Wędrowiec” to ciężki schron piechoty o odporności D, zbudowany w płaskiej dolinie Żabnicy nad jedną z jej odnóg. Pełnił funkcję schronu dowodzenia. Załogę stanowili oficer, trzech podoficerów i 15 szeregowych, a uzbrojenie – armata przeciwpancerna Bofors 37 mm oraz trzy ciężkie karabiny maszynowe. Kopuły pancernej nie zdążono zamontować. Wnętrze dzieliło się na trzy izby bojowe, korytarz pełniący rolę wewnętrznej śluzy powietrznej, izbę dowódcy, izbę załogi i toaletę, a część techniczną tworzyły akumulatornia z wyjściem awaryjnym, izba filtra przeciwgazowego i maszynownia. Od strony przedpola schron osłaniał płaszcz ziemny.

Przebieg walk

Gdy walki się nasiliły i nie dało się już wysyłać kurierów, dowódca kazał zabarykadować drzwi. Załoga walczyła bez kontaktu z sąsiadami i według kpt. Semika uzyskała 8 trafień w pojazdy pancerne. Po trafieniu działa ranni zostali dwaj żołnierze, w tym dowódca, a jeden zginął. 3 września rano poległ zastępca dowódcy, sierż. Stanisław Raczyński, który ostrzeliwał Niemców ze stropu wbrew rozkazowi. O godzinie 17:00 3 września kpt. Semik poddał schron. Straty niemieckie w walkach o Węgierską Górkę szacuje się na 200–300 ludzi.

Co zobaczyć

• Wnętrze schronu – izby bojowe, korytarz-śluzę, izbę dowódcy i załogi, akumulatornię i maszynownię.
• Ekspozycję o bitwie i obrońcach.
• Ślady ostrzału na betonowych ścianach i otwory strzelnic.
• Działo i pojazdy ustawione przed schronem.

Tripto podpowiada

Muzeum w schronie jest czynne w okresie wakacyjnym od godz. 10:00; poza sezonem sprawdź możliwość zwiedzania przed przyjazdem. Schron stoi przy ul. Obrońców Węgierskiej Górki, na osiedlu Bukowina. Na zwiedzanie zaplanuj około godziny. Warto połączyć wizytę z odwiedzinami schronu „Waligóra” w sąsiednim Ciścu – razem dają pełny obraz rygla obronnego z 1939 roku.