Schron Waligóra w Ciścu

W lesie na stoku nad Ciścem, kilkanaście minut spacerem od centrum Węgierskiej Górki, stoi porośnięty mchem betonowy blok z ciemnymi otworami strzelnic. To „Waligóra”, duży schron rygla obronnego z września 1939 roku – tradytor artyleryjski, z którego dwie armaty ostrzeliwały podejścia do sąsiednich schronów.

Historia

„Waligóra” to duży jednokondygnacyjny tradytor artyleryjski o odporności C, czyli schron z działami ustawionymi tak, by ostrzeliwać przedpole innych umocnień. Załogę tworzyli oficer, trzech podoficerów i 17 szeregowych, a dowodził nią por. Leopold Galocz. Uzbrojenie stanowiły dwie armaty polowe kal. 75 mm, ciężki i ręczny karabin maszynowy oraz wyrzutnie rakiet oświetlających.

Podczas walk schron został lekko uszkodzony ostrzałem artyleryjskim. Z powodu braku amunicji załoga wycofała się późnym wieczorem 2 września razem z żołnierzami batalionu KOP „Berezwecz” do Oczkowa. Jesienią 1939 roku Niemcy ostrzelali schron z małej odległości z armaty, kręcąc film propagandowy, a potem zdemontowali całe wyposażenie oraz drzwi gazoszczelne i pancerne. W latach 60. Wojsko Polskie wykorzystywało go podczas manewrów jako punkt dowodzenia. Do rejestru zabytków wpisano go 28 września 2021 roku.

Co zobaczyć

• Betonową bryłę schronu wtopioną w zbocze, z otworami strzelnic armat.
• Wnętrze – można je swobodnie zwiedzać, choć jest częściowo zalane wodą i nie ma oświetlenia.
• Tablicę informacyjną przed wejściem.

Tripto podpowiada

Zabierz latarkę i buty, które mogą się zamoczyć – w środku jest ciemno i mokro. Planowano urządzić tu drugą część muzeum bitwy, ale na razie obiekt jest dostępny bez obsługi. Na wizytę wystarczy pół godziny. Połącz ją ze schronem „Wędrowiec”, w którym działa muzeum.