Zamek Bolczów

Bolczów nie stoi na skale – jest w nią wbudowany. Średniowieczni budowniczowie połączyli murami dwie granitowe skały na wysokości około 561 m n.p.m. i w ten sposób uzyskali mały dziedziniec z gotowymi „wieżami” natury. Ruiny w Rudawach Janowickich, na południe od Janowic Wielkich, należą do najbardziej klimatycznych zamków skalnych Sudetów, a od 2025 roku otacza je rezerwat przyrody.

Historia: od rycerzy-rozbójników do Szwedów

Budowę zamku około 1375 roku przypisuje się Clericusowi Bolze (Bolcze), dworzaninowi księcia Bolka II Małego. Właściciel sprzyjał husytom, a trudno dostępna warownia stała się bazą rycerzy-rozbójników. W pierwszej połowie XV wieku zniszczono ją podczas walk mieszczan wrocławskich i świdnickich z husytami.

Odbudowa przyszła w latach 1517–1518, prawdopodobnie z inicjatywy Hansa Dippolda von Burghausa – powstał wtedy dziedziniec, wieża obronna w południowym narożniku i strzelnice. W latach 1537–1543 zamek należał do Justusa Ludwika Decjusza, sekretarza króla Zygmunta Starego, który dodał barbakan, basteje, suchą fosę i dostosował mury do broni palnej. Karl von Mederacke prowadził rozbudowę do 1550 roku, a w 1562 roku zamek wraz z Janowicami i Miedzianką przejęli bracia Hans i Franz Heilmannowie.

Podczas wojny trzydziestoletniej zamek zajęli Szwedzi. Opuszczając go w grudniu 1645 roku, podpalili zabudowania mieszkalne – od tego czasu Bolczów jest ruiną. W XIX wieku stał się celem romantycznych wycieczek: w 1824 roku odwiedził go król Fryderyk Wilhelm III, a w 1848 roku hrabia Stolberg-Wernigerode kazał zbudować na starych fundamentach niewielką gospodę w stylu szwajcarskim, działającą jako schronisko do 1945 roku.

Co zobaczyć

Ruiny składają się z trzech głównych części, a w dawnym założeniu była też okrągła kaplica, kuchnia z piekarnią i cysterna na wodę. Na miejscu zobaczysz:

• Zamek średniowieczny – fragmenty murów obwodowych, budynku mieszkalnego (20 × 7,8 m, z piwnicą) i czworobocznej wieży wtopionej w skały.
• Część XV-wieczna – dwa dziedzińce i mur południowy ze strzelnicami.
• Fortyfikacje XVI-wieczne – mury barbakanu, basteje i brama wjazdowa, przez którą wchodzi się do ruin.

Rezerwat wokół ruin

12 września 2025 roku Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska we Wrocławiu ustanowił rezerwat „Leśne zbocza przy Zamku Bolczów”. Chroni on kwaśne i żyzne buczyny ze starymi drzewami i martwym drewnem, jaworzyny na stromych zboczach oraz roślinność naskalną na granitowych występach. Rośnie tu lilia złotogłów, a żyją m.in. orzechówka i dzięcioł czarny. Sam teren ruin i plac przed wejściem wyłączono z rezerwatu, by mogły nadal służyć turystom.

Tripto podpowiada

Ruiny administruje Nadleśnictwo Śnieżka (Lasy Państwowe); od 2008 roku są częścią Parku Kulturowego Kotliny Jeleniogórskiej, a w rejestrze zabytków figurują od 1958 roku. Najprościej dojść zielonym szlakiem z Janowic Wielkich (ok. 15 km od Jeleniej Góry), który prowadzi dalej przez Wojanów do Jeleniej Góry; czarny szlak biegnie Drogą Zamkową w stronę Głazisk Janowickich. Na zwiedzanie ruin zarezerwuj około godziny, załóż buty z dobrą podeszwą – skały bywają śliskie – i zostań na wyznaczonych ścieżkach rezerwatu.