Romański kościół św. Jana Chrzciciela w Siewierzu

Na wzgórzu przy ul. Cmentarnej w Siewierzu stoi romański kościół św. Jana Chrzciciela — jeden z najstarszych zachowanych kościołów w Polsce. Wzniesiono go prawdopodobnie w 1144 lub 1164 roku z fundacji Piotra Włostowica, któremu przypisuje się siedemdziesiąt świątyń. Dziś budowla pełni funkcję kaplicy cmentarnej.

Kamień, strzelnice i romańskie malowidła

Świątynia mierzy zaledwie 6 na 9 metrów. Zbudowano ją z ciosanego kamienia, z półkolistą apsydą i sklepieniem burgundzkim. Okna o szerokości 15 centymetrów przypominają strzelnice — w razie najazdu schronienie szukała za nimi ludność grodu. W apsydzie zachowały się fragmenty dwuwarstwowej polichromii romańskiej z XII wieku ze sceną Maiestas Domini, a na zachodniej ścianie pozostały relikty empory.

Synod z 1233 roku i powojenna rekonstrukcja

Tu 6 lipca 1233 roku obradował synod biskupów polskich. Po przeniesieniu grodu parafię przejął kościół św. Macieja, a świątynia popadała w ruinę — pierwszy remont przyszedł dopiero w 1639 roku: mury podparto przyporami, dach ściągnięto żelazem, a zamiast sklepienia powstał płaski sufit i kruchta. W latach 50. XX wieku zrekonstruowano sklepienie, a rozebraną ścianę odtworzono z ponumerowanych oryginalnych ciosów.

W praktyce

Kościół leży na Szlaku Romańskim; teren obejrzysz z zewnątrz przez cały rok. Msze sprawowane są tu tylko dwa razy w roku — na Wszystkich Świętych i czerwcowy odpust — wnętrze zwiedzisz po umówieniu z parafią św. Macieja. Siewierz leży kwadrans jazdy od Będzina, po drodze warto zobaczyć zamek biskupi i rynek miasta.