Zamek w Siewierzu

„Bij, kradnij, zabijaj, ale Siewierz omijaj” – to powiedzenie zawdzięczamy surowemu trybunałowi, który sądził w tym zamku. Przez prawie 350 lat ruiny nad Czarną Przemszą były stolicą osobliwego państewka: Księstwa Siewierskiego, którym rządzili biskupi krakowscy z tytułem książąt. Dziś zobaczysz wieżę bramną z punktem widokowym, barbakan, most i mury otoczone kiedyś wodą i bagnami.

Historia: zamek na sztucznej wyspie

Po lokacji Siewierza (ok. 1276 roku) w zakolu Czarnej Przemszy usypano sztuczną wyspę, wzmocnioną drewnianymi palami, i postawiono na niej drewniano-ziemną siedzibę kasztelanów. Pierwszym murowanym elementem był cylindryczny stołp o średnicy 9 m, a w latach 1337–1358 książę cieszyński Kazimierz I otoczył dziedziniec murem i postawił kamienicę. Badania prowadzone od 2001 roku wykazały, że murowany zamek stał już w drugiej połowie XIV wieku, a nie, jak często pisano, dopiero w XV wieku. W 1443 roku biskup krakowski Zbigniew Oleśnicki kupił księstwo od zadłużonego księcia Wacława I cieszyńskiego.

Księstwo biskupów

Od tej chwili biskupi krakowscy byli zarazem książętami siewierskimi (dux Severiae). Księstwo miało własne wojsko, sejm, monetę, szlachtę i słynący z surowości sąd. Zamek stał się jego siedzibą i był rozbudowywany przez kolejnych biskupów: w 1518 roku Jan Konarski postawił wieżę nad nową bramą, a ok. 1524–1530 Piotr Tomicki kazał rozebrać gotycki stołp i z jego kamienia wznieść renesansowe skrzydła mieszkalne. W 1575 roku Franciszek Krasiński dostosował zamek do broni palnej: dodał zewnętrzny mur, taras artyleryjski na 10 dział i barbakan przed bramą. Pod koniec XVII wieku wieżę nakryto barokowym hełmem z latarnią.

Koniec księstwa

W 1790 roku Sejm Wielki zlikwidował Księstwo Siewierskie i wcielił je do Rzeczypospolitej. Ostatni książę-biskup Feliks Paweł Turski opuścił zamek, a ten, po krótkim użyciu w czasie wojen napoleońskich, od 1807 roku stał pusty i niszczał. Prace zabezpieczające prowadzono z przerwami od lat 50. XX wieku, a od 1999 roku ruinę konserwuje się jako tzw. trwałą ruinę.

Co zobaczyć

• Wieżę bramną – dawniej z barokowym hełmem, dziś z punktem widokowym na dolinę Czarnej Przemszy,
• barbakan i zrekonstruowany most zwodzony,
• zewnętrzne mury skrzydeł mieszkalnych wsparte przyporami,
• fragmenty oryginalnej kamieniarki: kolumny i obramienia okien,
• miejsce po stołpie na dziedzińcu, którego fundamenty odkryto w latach 70.

Tripto podpowiada

W sezonie (maj–wrzesień) zamek udostępnia Izba Tradycji i Kultury Dawnej w Siewierzu: w dni powszednie zwykle w godz. 10:00–15:00, w weekendy 10:00–18:00, a w wakacyjne weekendy do 20:00. Poza sezonem wejście bywa nieregularne i zależy od pogody, więc wcześniej zadzwoń do punktu informacji turystycznej. Na zwiedzanie z wejściem na wieżę wystarczy 45–60 minut. Na wojewódzkim portalu slaskie.travel znajdziesz audiowycieczki po zamku i rynku w Siewierzu. Od zamku blisko na kajaki po Czarnej Przemszy i do romańskiego kościoła św. Jana Chrzciciela, jednego z najstarszych w regionie.