Rynek w Siewierzu

Przez blisko trzy i pół stulecia ten plac był centrum księstwa, którym rządzili biskupi krakowscy. Rynek w Siewierzu wytyczono przy lokacji miasta w 1276 roku i do dziś zachował średniowieczny układ z ulicami wybiegającymi z naroży. Dziś przecina go ruchliwa droga wojewódzka, ale wystarczy kwadrans spaceru, by odnaleźć zarys dawnego ratusza, kamienicę, w której nocował car, i fontannę z bohaterkami znanej piosenki.

Historia: stolica księstwa biskupów

Siewierz był osadą targową już w XII wieku, a prawa miejskie na prawie magdeburskim otrzymał w 1276 roku od księcia opolsko-raciborskiego Władysława. Wtedy wytyczono obszerny rynek. 30 grudnia 1443 roku biskup krakowski Zbigniew Oleśnicki wykupił księstwo siewierskie od zadłużonego księcia cieszyńskiego, a Siewierz stał się stolicą świeckiego księstwa rządzonego przez kolejnych biskupów krakowskich. Zlikwidował je dopiero Sejm Wielki w 1790 roku. Nazwy wylotowych ulic wciąż przypominają dawne kierunki: Bytomska prowadziła na Śląsk, a Krakowska do ówczesnej stolicy.

Przez stulecia rynek obudowany był głównie drewnianymi domami. Jeszcze na początku XX wieku stały tu parterowe domki kryte gontem, z podcieniami od strony placu – zniknęły przed I wojną światową. W 1870 roku Siewierz w ramach carskich represji po powstaniu styczniowym stracił prawa miejskie.

Co zobaczyć

• Zarys ratusza – na płycie rynku zrekonstruowano fragment murów XVI-wiecznego ratusza, a jego obrys zaznaczono w nawierzchni innym kolorem kostki i wapieniem. Na tablicy zobaczysz XIX-wieczny obraz ratusza pędzla Józefa Chełmońskiego.
• Narożna kamienica Rynek 22 – zbudowana około 1690–1710, z trójkątnym szczytem o falistych krawędziach. Od początku XIX wieku działał tu zajazd, w którym w 1823 roku zatrzymał się podróżujący przez miasto car Aleksander I; stąd lokalna nazwa „kamienica carska".
• Najstarszy budynek przy rynku – kamienica po stronie południowej, której piwnice należały do dawnej kancelarii sądu miejskiego z początku XVII wieku.
• Fontanna „Siewierskie Panny" z tańczącą parą w strojach ludowych i ławeczka Stanisława Hadyny i Zdzisława Pyzika – autorów muzyki i słów piosenki „Od Siewierza jechał wóz", śpiewanej przez Zespół Pieśni i Tańca „Śląsk".

Ciekawostki

Od 1484 roku, za biskupa Jana Rzeszowskiego, biskupi krakowscy zaczęli używać tytułu książąt siewierskich – i nosili go aż do likwidacji księstwa. W 1807 roku Napoleon na krótko odtworzył księstwo i oddał je marszałkowi Jeanowi Lannes.

Tripto podpowiada

Samochód zostaw na parkingu przy rynku lub w bocznej ulicy – przez plac przebiega droga wojewódzka i ruch tranzytowy bywa spory. Na obejście rynku wystarczy 20–30 minut. Na wschód od centrum leżą kościół parafialny i ruiny zamku biskupów krakowskich, więc spacer łatwo wydłużyć do 1,5–2 godzin. Najlepsze zdjęcie kamienicy Rynek 22 zrobisz z ukosa od strony fontanny, gdy słońce oświetla jej falisty szczyt.