Puszcza Augustowska

Puszcza Augustowska to jeden z największych zwartych kompleksów leśnych w Polsce: ponad 114 tysięcy hektarów po polskiej stronie granicy i około 160 tysięcy razem z częścią litewską i białoruską. Między sosnowymi borami kryją się jeziora, torfowiska i rzeki, a w lasach żyją wilki, rysie, łosie i od 2018 roku także wolne żubry.

Las w liczbach

Puszcza zajmuje obszar mniej więcej między Lipskiem, Sztabinem, Białobrzegami, Raczkami, Suwałkami i granicą z Litwą. Na wschodzie łączy się z lasami Litwy i Białorusi, tworząc kompleks o powierzchni 250–310 tys. ha. Bory zajmują około 85% powierzchni, a sosna stanowi ponad 70% drzewostanu, w tym cenna odmiana zwana sosną augustowską. Drzewa o wysokości 30–40 metrów nie są tu rzadkością.

Puszczę przecina dział wodny: około 40% obszaru odwadniają do Wisły Rospuda i Blizna, a 60% do Niemna Czarna Hańcza z Marychą i Wołkuszanką. Wśród lasów leżą m.in. jeziora Wigry, Sajno, Białe Augustowskie, Necko, Studzieniczne, Serwy i Blizno. Region należy do najchłodniejszych na nizinach Polski: w Suwałkach śnieg leży średnio około 100 dni w roku.

Historia: od Jaćwingów do królewskich łowów

Do XIII wieku teren puszczy zamieszkiwali Jaćwingowie. Po ich wyniszczeniu lasy na długo opustoszały, a ponowne osadnictwo zaczęło się dopiero w XV wieku. W połowie XVI wieku puszcza weszła w skład dóbr królewskich i stała się terenem łowów na tury, żubry, łosie, jelenie i niedźwiedzie.

W 1986 roku dla puszczy przyjęto specjalne zasady gospodarki leśnej, nazywane „Statutem Puszczy”. Wydłużono m.in. wiek wyrębu sosen do 140 lat, a rozwiązania te stały się wzorem dla całego polskiego leśnictwa.

Przyroda

• Ssaki: wilki (w 2015 roku 59–63 osobniki w 10 watahach), rysie, łosie, jelenie, bobry i wydry. W 2017 roku z Puszczy Boreckiej sprowadzono pierwsze cztery żubry, a wiosną 2018 roku wypuszczono je na wolność.
• Ptaki: stwierdzono tu 215 gatunków, m.in. bieliki, orliki krzykliwe, głuszce, włochatki i sóweczki.
• Rośliny: relikty północne, takie jak brzoza niska, cis, borówka bagienna i rosiczki.
• Ochrona: 13 rezerwatów przyrody i Wigierski Park Narodowy w północnej części puszczy.

Tripto podpowiada

Puszcza jest dostępna przez cały rok, a najwygodniej zacząć ją poznawać z Augustowa. Przez lasy biegnie Kanał Augustowski z zabytkowymi śluzami, a doliny Czarnej Hańczy i Rospudy to klasyczne szlaki kajakowe. Na jednodniową wycieczkę wybierz jeden fragment, np. okolice jezior Studzienicznego i Serwy, bo puszcza jest zbyt rozległa, by zobaczyć ją w całości. Pamiętaj o środkach przeciw komarom i kleszczom, a w rezerwatach trzymaj się wyznaczonych ścieżek.