Śluza Swoboda na Kanale Augustowskim

Śluza Swoboda leży w głębi Puszczy Augustowskiej, na niespełna kilometrowym odcinku Kanału Augustowskiego, który łączy Jezioro Studzieniczne z Jeziorem Ślepym. Zbudowana w latach 1826–1827, przez dekady pracowała z metalowymi wrotami i betonowym mostem – dopiero remont zakończony w 2018 roku przywrócił jej drewniane wrota, jak na pozostałych śluzach kanału. To siódma śluza licząc od strony Biebrzy i ostatnia z polskich, która doczekała się gruntownej odnowy.

Historia: dzieło Lelewela

Kanał Augustowski powstał, by ominąć pruskie komory celne przy tranzycie zboża, i liczy 101 km, z czego 82 km w Polsce; ma 18 śluz. Śluzę Swoboda, położoną w 47,4 km kanału, zbudowano pod kierunkiem inżyniera wojskowego Jana Pawła Lelewela. Zasila ją w wodę pobliski staw Swoboda.

W latach 60. XX wieku śluzę zmodernizowano: drewniane wrota zastąpiono metalowymi, poruszanymi mechanizmem na korbę, zbudowano żelbetowy most i wybetonowano awanport. Nowy napęd wrót się nie sprawdził – jeden z późniejszych śluzowych zdemontował go i przywrócił tradycyjny system dyszli. W latach 2017–2018 obiekt przeszedł remont za 5,1 mln zł: naprawiono ściany głów i komory, dno, most i awanporty, a stalowe wrota zastąpiono drewnianymi, wykonanymi przez cieślę z gminy Sztabin. Śluzę uroczyście oddano do użytku 13 października 2018 roku podczas pikniku „Jesień nad Kanałem Augustowskim”.

Śluza w liczbach

• położenie: 47,4 km kanału,
• różnica poziomów: 1,7 m – tyle dzieli Jezioro Studzieniczne od Jeziora Ślepego,
• długość komory: 45,77 m, szerokość: 5,95 m (inne źródła zaokrąglają do 45,4 m i 6 m),
• wrota: drewniane, odtworzone w 2018 roku.

Co zobaczyć

Przyjrzyj się koronie głów śluzy obłożonej blokami piaskowca i ścianom z boniowaniem imitującym kamienne bloki. W głowach śluzy zachowały się resztki nieczynnych mechanizmów do otwierania wrót – pamiątka po nieudanej modernizacji. Przy dolnym awanporcie urządzono drewniany pomost i brukowaną ścieżkę wzdłuż nabrzeża, a nad komorą przechodzi niewielki most. Obok jest budka operatora śluzy.

Tripto podpowiada

Sama śluza to przystanek na 15–30 minut, najlepiej w trakcie spaceru, przejażdżki rowerem lub spływu kajakiem po kanale. Śluzowanie jest sezonowe: w ostatnich latach poza sezonem, od 1 listopada, śluzy Kanału Augustowskiego pracowały tylko w dni robocze w godz. 8:00–14:00 i po zgłoszeniu z jednodniowym wyprzedzeniem, aż do zlodzenia. Jeśli planujesz przepłynięcie, sprawdź aktualne komunikaty nawigacyjne Wód Polskich w Białymstoku. Swoboda leży w granicach administracyjnych Augustowa, ale w lesie – w pobliżu jest Jezioro Studzieniczne.