Pustelnia Bł. Salomei w Grodzisku

Pustelnia bł. Salomei w Grodzisku to barokowy zespół sakralny na wapiennym cyplu nad Doliną Prądnika, w granicach Ojcowskiego Parku Narodowego, tuż obok Skały. Na niewielkim wzgórzu zmieścił się kościół, mur z figurami, grotowe kaplice, kamienny słoń z obeliskiem i średniowieczna pustelnia ukryta w lesie. Warto tu zajrzeć, idąc szlakiem z Ojcowa do Pieskowej Skały — to jedno z najbardziej nastrojowych i najmniej zatłoczonych miejsc w okolicy.

Historia: gród, klaryski i barokowa „pustelnia”

Pierwsze wzmianki o tym miejscu wiążą się z początkiem XIII wieku i sporem o opiekę nad małoletnim Bolesławem Wstydliwym. Według Długosza obronny gród wzniósł tu książę Henryk Brodaty. Bolesław, gdy objął Kraków (1243), kilka lat później przekazał Grodzisko z okolicznymi wsiami swojej siostrze Salomei. Wdowa po królu halickim Kolomanie wstąpiła do klarysek w 1245 roku, a w 1262 roku przeniosła się z zakonnicami z Zawichostu właśnie na to wzgórze. Zmarła w 1268 roku; jej szczątki przewieziono do Krakowa. W 1320 roku Władysław Łokietek przeniósł klaryski do Krakowa, do kościoła św. Andrzeja, ale Grodzisko pozostało ich własnością aż do XIX wieku.

Obecny zespół powstał w latach 1677–1691 z inicjatywy ks. Sebastiana Piskorskiego, spowiednika klarysek i rektora Akademii Krakowskiej, w związku ze staraniami o beatyfikację Salomei. W kompozycji widać inspirację sztuką Rzymu i Berniniego. Hełm wieży spłonął w 1939 roku i odbudowano go w latach 60. XX wieku.

Co zobaczyć na wzgórzu

• Kościół Wniebowzięcia NMP i bł. Salomei — prostokątna bryła z okrągłą wieżą, wewnątrz sklepienie ze stiukami i marmurowy ołtarz główny. Przy prezbiterium mieści się Grota Ogrodu Getsemani.
• Mur z barokowymi bramami — na nim pięć piaskowcowych posągów członków rodziny Salomei; większość rzeźb przypisuje się Kazimierzowi Kaliskiemu.
• Groty-kaplice na dziedzińcu — trzy niewielkie kaplice upodobnione do jaskiń, poświęcone św. Marii Magdalenie, Zaśnięciu Matki Bożej i św. Janowi Chrzcicielowi.
• Słoń z obeliskiem — wapienny słoń dźwigający granitowy obelisk, upamiętniający zwycięstwo Jana III Sobieskiego pod Wiedniem. Park narodowy podaje rok 1686, tablica na miejscu — 1687. Wzorem był rzymski słoń Berniniego przed kościołem Santa Maria sopra Minerva; na korpusie widnieje łacińska sentencja „Onus meum leve” („Mój ciężar jest lekki”). Dawniej figura działała jak fontanna.
• Pustelnia — kwadratowy kamienny domek z XIII wieku, uzupełniony cegłą w XVII wieku, leżący poniżej kościoła. Prowadzą do niego kręte „stopnie różańcowe”. W środku zachowały się m.in. ołtarzyk bł. Salomei i kamienne łoże; w 1674 roku pochowano tu pustelnika Aleksandra Soboniewskiego.

Przed kościołem da się jeszcze wypatrzyć ślady fosy i wałów średniowiecznego grodu.

Jak zwiedzać i ile czasu zaplanować

Spacer po dziedzińcu, wokół kościoła i zejście do pustelni zajmuje zwykle 30–60 minut. Teren wokół jest dostępny swobodnie, natomiast wnętrze kościoła otwiera się przede wszystkim na nabożeństwa — według strony parafii Ojców-Grodzisko msza w Grodzisku odprawiana jest w niedziele i święta o 12:00 (stan na październik 2026). Nie znaleźliśmy opublikowanych godzin zwiedzania ani cennika. Schody do pustelni są nierówne i po deszczu śliskie, więc ten fragment nie nadaje się dla wózków.

Dojazd, parking i szlaki

Grodzisko leży w gminie Skała, ok. 25 km na północ od Krakowa. Droga dojazdowa odbija od Skały i prowadzi łagodnie w dół ku dolinie, kończąc się przy zespole. Pieszo najprzyjemniej dojść szlakiem czerwonym (Szlak Orlich Gniazd), który biegnie dnem Doliny Prądnika z Ojcowa do Pieskowej Skały i mija Grodzisko. Teren wzgórza należy do parku narodowego — nie schodź ze ścieżek.

W okolicy

• Zamek w Pieskowej Skale i Maczuga Herkulesa — kilka kilometrów na północ, w tej samej dolinie.
• Ojców: ruiny Zamku Kazimierzowskiego i ekspozycja przyrodnicza Ojcowskiego Parku Narodowego.
• Kaplica „Na Wodzie” w Ojcowie, stojąca na palach nad Prądnikiem.