Popradzki Park Krajobrazowy

Popradzki Park Krajobrazowy to jeden z największych parków krajobrazowych w Polsce, obejmujący niemal cały Beskid Sądecki: pasma Radziejowej i Jaworzyny Krynickiej, przełomową dolinę Popradu i polską część Gór Czerchowskich. To kraina zalesionych grzbietów, górskich polan, dawnych wsi łemkowskich i uzdrowisk z wodami mineralnymi – od Krynicy-Zdroju i Muszyny po Piwniczną i Rytro. Idealne miejsce na spokojne wędrówki, wycieczki rowerowe i spływy, z dala od tłumów Tatr.

Podstawowe informacje

Park utworzono 11 września 1987 roku uchwałą ówczesnej Wojewódzkiej Rady Narodowej w Nowym Sączu; to jeden z najstarszych parków krajobrazowych w Karpatach. Zajmuje ok. 53,4 tys. ha (część publikacji podaje ok. 54,4 tys. ha), a jego otulina ok. 25 tys. ha – według zarządcy jest największym parkiem krajobrazowym w Małopolsce. Rozciąga się od Krynicy i Tylicza na wschodzie po Łącko i Krościenko nad Dunajcem na zachodzie oraz od Starego Sącza po granicę ze Słowacją; obejmuje fragmenty 11 gmin. Najwyższym szczytem jest Radziejowa (1266 m). Parkiem zarządza Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Małopolskiego.

Przyroda

Lasy pokrywają ok. 80% powierzchni parku. Rośnie tu ok. tysiąca gatunków roślin kwiatowych – mniej więcej połowa wszystkich występujących w Polsce – w tym pierwiosnek omączony, którego jedyne polskie stanowisko leży na stokach Radziejowej. W lasach żyją wilki, rysie i jelenie, sporadycznie pojawiają się żbiki i niedźwiedzie. Park jest ostoją ok. 160 gatunków ptaków, m.in. orła przedniego i bociana czarnego; nad potokami spotkasz bobry i wydry.

Ochronę zapewnia 13 rezerwatów przyrody w granicach parku i 4 w otulinie (m.in. Baniska z jaskinią Bania oraz Wąwóz Homole), a także ok. 130 pomników przyrody. Góry parku zbudowane są z fliszu karpackiego (płaszczowina magurska) – naprzemiennych warstw piaskowców i łupków, które sprzyjają osuwiskom i licznym źródłom. Do ciekawostek należą skałki Diabelskiego Kamienia na Jaworzynie Krynickiej i największa w Polsce mofeta (wyziew dwutlenku węgla) koło Jastrzębika.

Wody mineralne i uzdrowiska

Pod parkiem kryje się ok. 20% polskich zasobów wód mineralnych. Z nich korzystają uzdrowiska Krynica-Zdrój, Muszyna, Żegiestów i Piwniczna-Zdrój, a w pijalniach spróbujesz m.in. krynickiego Zubera czy muszyńskich wód. To dobry pomysł na połączenie górskiej wycieczki z popołudniem w kurorcie.

Co robić w parku

• Wędrówki: czerwony Główny Szlak Beskidzki prowadzi przez Przehybę, Radziejową i Wielki Rogacz do Rytra; popularne są też Jaworzyna Krynicka i Eliaszówka z wieżą widokową.
• Rower: grzbiety i doliny przecinają szlaki rowerowe.
• Woda: spływy Popradem, oferowane m.in. w Piwnicznej-Zdroju.
• Kultura: drewniane cerkwie łemkowskie (np. w Muszynie-Złockiem) przypominają o mieszkańcach tych ziem wysiedlonych w 1947 roku w Akcji „Wisła”.
• Zima: stacje narciarskie na Jaworzynie Krynickiej, w Słotwinach i Wierchomli (sezon zwykle od drugiej połowy grudnia, zależnie od śniegu).

Wstęp do parku jest bezpłatny, a szlaki dostępne przez cały rok (stan na październik 2026). Pamiętaj, że w rezerwatach obowiązuje zakaz schodzenia ze szlaków.

Dojazd

Bramą parku jest Nowy Sącz – stąd drogi prowadzą wzdłuż Popradu do Rytra, Piwnicznej-Zdroju i Muszyny oraz do Krynicy-Zdroju, do której z Krakowa jedzie się ok. 2,5 godziny. Doliną Popradu kursują też pociągi z Nowego Sącza, co ułatwia wycieczki w jedną stronę. Dobrą bazą wypadową są Krynica-Zdrój, Muszyna i Piwniczna-Zdrój z pensjonatami i sanatoriami.