Cerkiew w Muszynie Złockiem

Cerkiew w Złockiem nie wygląda jak typowa łemkowska świątynia. Zamiast trzech wież ustawionych w rzędzie ma plan krzyża i wysoki, ośmioboczny tambur z kopułą – wzór obcy dla Łemkowszczyzny, a popularny w Rosji i na Bałkanach. Zbudowana w latach 1867–1872 z drewna modrzewiowego, dziś jest kościołem rzymskokatolickim, ale wnętrze wciąż wypełnia kompletny XIX-wieczny ikonostas.

Historia: dwie tożsamości jednej świątyni

Cerkiew istniała w tym miejscu najprawdopodobniej już pod koniec XVI wieku. Obecną wzniósł budowniczy Kondracz w latach 1867–1872, a konsekrowano ją w 1873 roku pod wezwaniem św. Dymitra. Do 1950 roku służyła parafii greckokatolickiej. Po wysiedleniu Łemków w ramach Akcji „Wisła” w 1951 roku stała się kościołem rzymskokatolickim pod wezwaniem Narodzenia Najświętszej Maryi Panny. Należy do Szlaku Architektury Drewnianej w Małopolsce.

Co zobaczyć

• Bryła na planie krzyża – zrębowa, szalowana poziomymi deskami, z wieżą konstrukcji słupowo-ramowej od frontu. Wieżę, prezbiterium i kopułę nad nawą wieńczą ośmioboczne hełmy ze ślepymi latarniami.
• Ikonostas z II połowy XIX wieku autorstwa Antoniego i Michała Bogdańskich ze Lwowa – kompletny i typowy dla zachodniej Łemkowszczyzny.
• Polichromia figuralno-ornamentalna z lat 70. XIX wieku; plafon „Wniebowstąpienie” namalował najprawdopodobniej J. Bogdański, uczeń Jana Matejki.
• Obraz „Chrystus u słupa” z XVIII wieku – starszy od samej cerkwi – oraz barokowy krucyfiks przeniesiony z poprzedniej świątyni.
• Ikony „Ukrzyżowanie” z 1875 roku P. Gubalskiego i „Święci Cyryl i Metody” z 1870 roku, a także trzy rokokowe ołtarze boczne.
• Stacje Drogi Krzyżowej z 1980 roku, dzieło ludowego rzeźbiarza Józefa Kuczaja z Kąclowej.

Ciekawostki

O „złockiej ikonie” wspomniał Jerzy Harasymowicz w wierszu „W lesie listopadowym”, znanym także jako piosenka. Wnętrze w większości zachowało naturalny kolor drewna, co dobrze kontrastuje ze złoceniami ikonostasu. Z czasów powojennych pochodzą ołtarz główny z 1962 roku, chrzcielnica z 1963 roku i wolnostojąca drewniana dzwonnica z 1957 roku.

Okolica

Cerkiew stoi w górnej części Złockiego, na wysokości około 530 m n.p.m., w kępie drzew na grzbiecie między dolinkami Złockiego Potoku i Szczawnika, w południowej części pasma Jaworzyny w Beskidzie Sądeckim. Obok zachował się XIX-wieczny cmentarz greckokatolicki otoczony murem, a wokół rosną stare lipy – jedna z nich, przy drodze, jest pomnikiem przyrody.

Tripto podpowiada

To czynny kościół parafialny bez stałych godzin zwiedzania, więc wnętrze najłatwiej zobaczyć przy okazji mszy. Według strony parafii w niedziele msze odprawiane są o 7:00, 9:30, 11:00 i 16:00 (od listopada do kwietnia ostatnia o 15:00), a w sobotę o 18:00. Przed wizytą sprawdź aktualny porządek na stronie parafii. Na samą cerkiew i cmentarz wystarczy 30–40 minut; w okolicy Muszyny warto zobaczyć też inne cerkwie Szlaku Architektury Drewnianej, m.in. w Jastrzębiku.