Plac Mariacki w Krakowie

Wystarczy kilka kroków od gwaru Rynku Głównego, by stanąć na placu Mariackim – kameralnym placu wokół bazyliki Mariackiej, gdzie jeszcze na początku XIX wieku chowano zmarłych. Jasna posadzka wyznacza dziś obszar dawnego cmentarza, w południowej części szemrze fontanna z figurą żaka, a wokół stoją kamienice z gotyckimi portalami, sgraffitami i łacińskimi sentencjami. To najlepsze miejsce, by z bliska obejrzeć wieże Mariackie i usłyszeć hejnał bez tłumu z Rynku.

Historia: plac na miejscu cmentarza

Przez stulecia wokół kościoła Mariackiego rozciągał się cmentarz parafialny. Plac powstał po 1802 roku, gdy cmentarz zlikwidowano, a teren dawnej nekropolii wyłożono białą kostką. Pamiątką tamtych czasów jest kościół św. Barbary – dawna kaplica cmentarna parafii Mariackiej, od 1583 roku należąca do jezuitów. Jego wejście zwrócone jest ku placowi, choć adres to Mały Rynek 9.

Co zobaczyć

• Fontanna z żakiem – w południowej części placu. Figura to powiększona replika jednego z proroków z obramienia szafy ołtarza Wita Stwosza; fontannę zaprojektował Jan Budziło, a postać wykonał Franciszek Kalfas. To dar krakowskich rzemieślników dla miasta z 1958 roku.
• Prałatówka (nr 4) – kamienica z lat 1618–1619 ze sgraffitową dekoracją i attyką z 1625 roku, uważaną za wzorcową attykę krakowską. Nad wejściem łacińska sentencja Pateat amicis et miseris – „Niech będzie otwarty dla przyjaciół i biednych” – oraz herb Sulima archiprezbitera Krzysztofa Trzcińskiego.
• Kamienica Hipolitów (nr 3) – z kamiennymi portalami gotyckimi, renesansowymi i barokowymi, stropami belkowymi i stiukami Baltazara Fontany; dziś oddział Muzeum Krakowa.
• Dom Pod Ogrojcem (nr 8) – z kopią płaskorzeźby Wita Stwosza „Chrystus w Ogrojcu”. Oryginał przed I wojną światową przekazał Muzeum Narodowemu właściciel domu, kupiec Ludwik Halski.
• Kamienica nr 9 na rogu z Rynkiem – w stojącym tu wcześniej domu „na Barszczowem” mieszkał i tworzył Stanisław Wyspiański; upamiętnia to tablica według projektu Karola Hukana.
• Wikarówka (nr 5) z 1932 roku według projektu Franciszka Mączyńskiego i Dom Księży Mansjonarzy (nr 7) z 1912 roku projektu Adolfa Szyszko-Bohusza.

Ciekawostki

W domu „na Barszczowem” Wyspiański pisał m.in. „Warszawiankę”, „Legion” i „Wesele”. Kamienica nr 2, dom księży penitencjarzy mariackich, sięga końca XIV wieku.

Informacje praktyczne

Plac jest ogólnodostępny, bezpłatny i otwarty przez całą dobę. Bazylika Mariacka ma osobne godziny zwiedzania i bilety dla turystów, a godziny otwarcia Kamienicy Hipolitów sprawdzisz na stronie Muzeum Krakowa. Na sam plac wystarczy 15–20 minut. Leży w strefie pieszej Starego Miasta – samochód zostaw poza ścisłym centrum, najbliższe przystanki tramwajowe to m.in. Pl. Wszystkich Świętych i Teatr Słowackiego.

Tripto podpowiada

Hejnał rozbrzmiewa z wyższej wieży bazyliki co godzinę – z placu Mariackiego słychać go wyraźnie, a stojąc tuż pod wieżą, łatwiej dostrzec trębacza w oknie niż ze środka Rynku. Za kościołem św. Barbary zaczyna się Mały Rynek z kawiarnianymi ogródkami, a stąd tylko krok do ul. Floriańskiej, Bramy Floriańskiej i Barbakanu. Wieczorem, gdy plac jest podświetlony, łatwiej zrobić zdjęcie wież bez tłumu.