Dorożki w Krakowie

Dorożki konne na Rynku Głównym to jeden z najbardziej rozpoznawalnych obrazków Krakowa: dwukonne zaprzęgi czekają na postoju i wiozą pasażerów po Starym Mieście, najczęściej w stronę Wawelu. To usługa wielu prywatnych przedsiębiorców, a nie jedna atrakcja z miejskim cennikiem. Trasę, czas i cenę za cały przejazd ustalasz z woźnicą przed wejściem do powozu.

Fiakier, dorożka i zaczarowana dorożka

W dawnym zaborze austriackim, a więc i w Krakowie, na takie pojazdy mówi się tradycyjnie fiakry – nazwa pochodzi od paryskiej gospody pod św. Fiakrem, gdzie w latach 40. XVII wieku działało biuro wynajmu powozów. Najsłynniejszą krakowską dorożkę opisał Konstanty Ildefons Gałczyński w poemacie „Zaczarowana dorożka” z tomu wydanego w 1948 roku. Pierwowzorem był fiakier, którym powoził Jan Kaczara, znany z tego, że często mówił wierszem. Jego syn jeździł tą samą dorożką z napisem „Zaczarowana Dorożka” do 1985 roku, kiedy po zderzeniu z wartburgiem nie wróciła już na ulice.

Jak dziś dbane są konie

Urząd Miasta Krakowa określa zasady pracy dorożek na Rynku i regularnie je kontroluje. Według miejskiego komunikatu konie są zaprzęgane co drugi dzień (14–15 dni w miesiącu), a ich łączny czas pracy nie przekracza 12 godzin na dobę; w pozostałe dni odpoczywają w stajniach i na pastwiskach. Dopuszczone są tylko dwa typy lżejszych powozów – wiktoria i lando – o długości zaprzęgu do 7 m, na kołach z ogumieniem i hamulcami, zawsze ciągnięte przez dwa konie.

Latem 2014 roku naukowcy z Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie badali krew, tętno i warunki termiczne pracujących koni; wyniki mieściły się w normach. Raport wskazał jednak Mały Rynek jako najgorętsze miejsce postoju, dlatego w 2016 roku ten postój zlikwidowano. Dorożkarze przechodzą obowiązkowe coroczne szkolenia, a w sezonie letnim miasto udostępnia dodatkowe punkty poboru wody dla koni.

Trasa i organizacja przejazdu

Postój znajduje się na Rynku Głównym. Najczęstszy wariant to przejazd po Starym Mieście i ulicą Grodzką pod Wawel, ale zakres zależy od woźnicy i ruchu. Można poprosić o dłuższą trasę, jednak nie ma jednej miejskiej taryfy – ustal jasną kwotę za cały kurs, zanim wsiądziesz. Wjazd na Rynek bywa niemożliwy w czasie imprez, a wtedy dorożki nie pracują albo stoją gdzie indziej.

Tripto podpowiada

• Na co uważać: w upał, przy zmęczonym koniu lub złych warunkach zrezygnuj z przejazdu; nie proś woźnicy o szybszą jazdę.
• Pogoda: przejazd odbywa się pod gołym niebem, a składany dach chroni tylko częściowo.
• Po przejażdżce: Wawel, Planty i Kazimierz są w zasięgu krótkiego spaceru.