Kościół Św. Wojciecha w Krakowie

Mały kościół w narożniku Rynku Głównego jest starszy od samego rynku — i to o mniej więcej sto lat. Kościół św. Wojciecha należy do najstarszych murowanych świątyń w Polsce, a jego mury sięgają XI wieku. Dlatego wchodzi się do niego po schodach w dół: przez stulecia nawierzchnię placu podnoszono o 2–2,6 m, a kościół został na dawnym poziomie. W podziemiach urządzono ekspozycję o dziejach Rynku.

Historia warstwa po warstwie

Według tradycji w tym miejscu głosił kazania św. Wojciech przed wyprawą misyjną do Prus, a na pamiątkę tych kazań stanął drewniany kościółek. Wezwanie może wskazywać, że świątynię wzniesiono niedługo po kanonizacji Wojciecha w 999 roku. Badania archeologiczne z lat 60. XX wieku odsłoniły pod obecną budowlą relikty murowanego kościoła z początku XI wieku, czyli z czasów Bolesława Chrobrego. Zastąpił go romański kościół z końca XI wieku — jego mury z kamiennych ciosów widać do dziś w dolnych partiach budynku. Kościół stał tu, zanim w 1257 roku wytyczono regularny rynek; dlatego jego bryła nie pasuje do siatki placu i stoi lekko „na ukos” wobec pierzei.

Od prebendy do baroku

W 1404 roku, staraniem biskupa Piotra Wysza, kościół został prebendą uniwersytecką, a w 1453 roku wygłaszał tu kazania słynny franciszkanin Jan Kapistran. W latach 1611–1618 świątynię przebudowano w stylu barokowym: podwyższono ściany, romańskie mury otynkowano, całość nakryto eliptyczną kopułą z latarnią, a od zachodu dobudowano nowe wejście. Przebudową kierowali prof. Walenty Fontana i ks. Sebastian Mirosz. W 1711 roku powstała zakrystia, a w 1778 roku kaplica, poświęcona od 1781 roku bł. Wincentemu Kadłubkowi.

Co zobaczyć

• Romańskie mury i od strony południowej romański portal z kamiennym progiem — odsłonięte do najniższego poziomu.
• Wnętrze z barokowym wyposażeniem z połowy XVIII wieku: w ołtarzu głównym XVII-wieczna kopia obrazu Matki Boskiej Większej (Salus Populi Romani), w tęczy XV-wieczny krucyfiks.
• Kopułę z polichromią Eugeniusza Czuhorskiego i barokowy chór z organami w szafie z 1740 roku.
• Kaplicę bł. Wincentego Kadłubka ze sklepieniem kolebkowym z lunetami i obrazem przypisywanym Szymonowi Czechowiczowi.

Ciekawostki

W podziemiach kościoła Muzeum Archeologiczne urządziło niewielką ekspozycję o historii Rynku Krakowskiego. Obok świątyni stały kiedyś Wielka i Mała Waga, a sam kościół przez stulecia był miejscem modlitwy kupców przybywających z całej Europy. To wciąż czynna świątynia — drzwi otwierają się prosto w gwar Rynku, a w środku zwykle ktoś się modli.

Tripto podpowiada

Na wnętrze wystarczy 15 minut. Zanim wejdziesz, obejdź kościół dookoła i porównaj poziom progu z poziomem bruku — to najprostszy sposób, by zobaczyć, ile metrów historii przybyło pod stopami. Z wieży ratuszowej dobrze widać, że kościół nie trzyma linii placu. Godziny otwarcia ekspozycji w podziemiach sprawdź przed wizytą, bo bywają zmienne.