Parki podjasnogórskie w Częstochowie

Zegar słoneczny przy dawnym obserwatorium w Parku Staszica wykuto z bloku czarnego granitu, który był cokołem pomnika cara Aleksandra II, stojącego w latach 1889–1917 przed klasztorem jasnogórskim. To jeden z wielu śladów historii w parkach podjasnogórskich – dwóch zabytkowych ogrodach u stóp Jasnej Góry, które razem z klasztorem w 1994 roku uznano za pomnik historii. Park im. Stanisława Staszica (ok. 5,4 ha) i Park 3 Maja (ok. 6,4 ha) dzieli Aleja Sienkiewicza, prowadząca prosto pod sanktuarium.

Historia: od skalnego zbocza do Wielkiej Wystawy

Granice parków wyznaczono w latach 1819–1826, przy wytyczaniu Alei Najświętszej Maryi Panny. W 1843 roku władze miasta zdecydowały o urządzeniu ogrodu, a prace trwały do 1847 roku: na skaliste podłoże nawieziono kilkumetrową warstwę ziemi ogrodniczej. Przełomem był rok 1909, gdy przed Wystawą Przemysłu i Rolnictwa warszawski ogrodnik Franciszek Szanior całkowicie przeprojektował parki, a pawilony wystawowe zaprojektowali m.in. Stanisław Witkiewicz i Czesław Przybylski. Rewaloryzacja z lat 2006–2008 przywróciła układ alejek z tamtego okresu, granitowe i żwirowe nawierzchnie oraz skład gatunkowy zieleni.

Co zobaczyć w Parku Staszica

• Pawilon Etnograficzny (Muzeum Przemysłu Ludowego) z odsłoniętą w 2007 roku kamienną elewacją – obiekt Muzeum Częstochowskiego.
• Muzeum Górnictwa Rud Żelaza w podziemnych korytarzach z lat 1974–1976, odtwarzających dawne wyrobiska okolicznych kopalń.
• Zagrodę Włościańską z 1909 roku – wzorcową zagrodę z Wielkiej Wystawy, dziś siedzibę Częstochowskiej Organizacji Turystycznej.
• Dawne obserwatorium astronomiczne – w 1929 roku powstało tu obserwatorium z teleskopem, dziś działa tu centrum edukacyjne Zodiak; obok zegar słoneczny z granitu po pomniku cara.
• Staw o powierzchni 1600 m² z dwiema fontannami, czynnymi latem, i altanę na letnie koncerty.

Park 3 Maja

W północnym parku rośnie około 1600 drzew, często starszych niż 130 lat, z 36 gatunków liściastych i 7 iglastych. Dziewięć najokazalszych ma status pomników przyrody. W centralnej części stoi pomnik Stanisława Moniuszki z 1958 roku – betonowa figura ustawiona na granitowym cokole przedwojennego pomnika Kazimierza Pułaskiego. Od strony ul. 3 Maja działa pięć kortów klubu tenisowego Victoria, zbudowanych w latach 1922–1926.

Tripto podpowiada

Parki są ogólnodostępne, a z Alei NMP dojdziesz do nich w kilka minut – to naturalny przystanek w drodze na Jasną Górę lub z powrotem. Na spacer przez oba parki wystarczy godzina; z wizytą w Muzeum Górnictwa Rud Żelaza i pawilonach – dwie–trzy godziny. W parkach ustawiono kilkanaście granitowych stołów do gry w szachy, a w Zagrodzie Włościańskiej ma siedzibę Częstochowska Organizacja Turystyczna. Godziny otwarcia pawilonów Muzeum Częstochowskiego sprawdź przed wizytą na stronie muzeum.