Pałac w Drogoszach

365 okien na każdy dzień roku, 52 pokoje na tygodnie, 12 kominów na miesiące, 7 balkonów na dni tygodnia i 4 kolumny portyku na pory roku — tak tradycja tłumaczy architekturę pałacu w Drogoszach i, jak zauważają badacze, w większości się nie myli. Barokowa rezydencja rodu von Dönhoff z lat 1710–1714 ma około 95 m długości i nazywano ją „Wersalem Prus Wschodnich”. Dziś to prywatny, ogrodzony i niszczejący gmach, który robi wrażenie już z alei dojazdowej.

Historia: od Wolffersdorffów do Dönhoffów

Osadę Groß Wolfsdorf założył w 1361 roku Konrad von Wolffersdorff, a od 1477 roku dobra należały do rodu von Rautter. Ludwik von Rautter wzniósł w latach 1596–1606 pierwszą rezydencję z parkiem, w którym trzymano daniele — podarunek króla Jana Kazimierza. W 1690 roku pałac spłonął od pioruna, a majątek przez małżeństwo przeszedł na Dönhoffów. Nowy pałac wzorowano na głównej siedzibie rodu we Friedrichsteinie pod Królewcem; jego budowę przypisuje się architektowi Johannowi von Collasowi, a koncepcję Friedrichsteinu — Jeanowi de Bodtowi.

Rezydencja pełniła też funkcję tzw. pałacu królewskiego, w którym mogli zatrzymywać się podróżujący monarchowie. W 1766 roku dobudowano boczne skrzydła, a w 1785 roku reprezentacyjny podjazd z fontannami i rzeźbami. W lewym skrzydle urządzono kaplicę (1725) i oranżerię, w prawym apartamenty gościnne i teatr. W 1816 roku ostatni męski potomek tej linii, 20-letni Stanisław Otto von Dönhoff, zginął w pojedynku; majątkiem przez pół wieku kierowała jego siostra Angelika zu Dohna, przyjaciółka króla Fryderyka Wilhelma IV, który odwiedzał Drogosze. Potem aż do 1945 roku pałac należał do rodu Stolberg-Wernigerode.

Ciekawostki

• Księga gości z wpisami Napoleona i cesarza Wilhelma II trafiła po wojnie, razem z resztkami biblioteki, na uniwersytet w Toruniu.
• Organy z kaplicy, zbudowane w Królewcu i wstawione w 1730 roku, w 1933 roku wywieziono do Lubeki; grają tam do dziś w kościele Mariackim.
• Portret Fryderyka Wilhelma IV pędzla Wilhelma Wacha wisiał w sieni do 1945 roku; przebity bagnetem, przeleżał lata zrolowany w muzeum w Kętrzynie, gdzie rozpoznano go podczas konserwacji. Dziś znów jest tam eksponowany.
• Stanisław i Angelika mają w kaplicy marmurowe cenotafy dłuta berlińskiego rzeźbiarza Eduarda Lürssena.

Co zobaczyć z zewnątrz

Do pałacu prowadzi ponad 100-metrowa brukowana aleja zakończona owalnym podjazdem z resztkami fontann i donicami zdobionymi białymi baranimi głowami. Nad wejściem z jońskim portykiem widnieje kartusz herbowy Stolbergów z datą 1902. Za pałacem rozciąga się zdziczały park krajobrazowy, który dochodził do rzeki Guber, ze stawami — największy miał ponad 47 ha i dwie sztuczne wyspy. W części wschodniej stoją neogotyckie budynki folwarczne: spichlerz, stajnie i kryta ujeżdżalnia.

Tripto podpowiada

Po wojnie mieściły się tu biura NKWD, a w latach 1954–1991 ośrodek szkolenia rolniczego; od 1993 roku pałac jest w rękach prywatnych i pozostaje zamknięty i ogrodzony. Oglądasz go więc z alei i zza płotu — zarezerwuj 20–30 minut i nie wchodź na teren bez zgody właściciela. Drogosze leżą przy drodze wojewódzkiej nr 590, około 8 km na zachód od Barcian i 25 km od Kętrzyna, więc wizytę łatwo połączyć z zamkiem krzyżackim w Barcianach i muzeum w Kętrzynie, gdzie wisi portret króla.