Nadnidziański Park Krajobrazowy

Białe gipsowe urwiska, wąwozy w lessie, jeziorka krasowe i zbocza porośnięte ostnicą – Ponidzie wygląda miejscami jak kawałek stepu przeniesiony na południe Polski. Nadnidziański Park Krajobrazowy chroni dolinę Nidy i tereny wokół Pińczowa, Buska-Zdroju i Wiślicy, a jego największym skarbem są zjawiska krasu gipsowego, unikatowe w skali kraju. To cel dla osób, które lubią spokojne wędrówki, rośliny i krajobraz bez tłumów.

Park w liczbach

Park utworzono w grudniu 1986 roku i obejmuje około 229 km² w południowej części województwa świętokrzyskiego, a otulina dodaje kolejne ponad 260 km². Leży na terenie dziewięciu gmin, m.in. Pińczowa, Buska-Zdroju, Wiślicy, Nowego Korczyna i Michałowa, a siedziba zarządu mieści się w Pińczowie. Wewnątrz parku jest 9 rezerwatów przyrody: Skorocice, Góry Wschodnie, Grabowiec, Krzyżanowice, Pieczyska, Przęślin, Skotniki Górne, Skowronno i Winiary Zagojskie. Teren należy też do sieci Natura 2000.

Kraina gipsu i krasu

Osią parku jest Nida z szeroką doliną, meandrami i starorzeczami – miejscami rzeka rozdziela się na kilka koryt i tworzy rozlewiska z bagnami. To ważny korytarz ekologiczny i ostoja ptaków wodno-błotnych. Na wschodzie, w Niecce Soleckiej, na powierzchnię wychodzą skały gipsowe tworzące urwiska. Rozpuszczane przez wodę dały początek jaskiniom, ponorom, wywierzyskom, jeziorkom krasowym i bramom skalnym, najlepiej widocznym w okolicach Gacek, Wiślicy i Buska-Zdroju. Na zachodzie wznosi się Garb Pińczowski, około 100 m ponad okolicę, z ostańcami z wapieni litotamniowych i wąwozami wyciętymi w lessie.

Stepy nad Nidą

Nasłonecznione zbocza gipsowych i wapiennych wzgórz porasta jedno z największych w Polsce skupisk roślinności kserotermicznej, czyli ciepło- i sucholubnej. Rosną tu m.in. dyptam jesionolistny, len włochaty, ostnica włosowata i ostnica Jana, a wiosną zakwita miłek wiosenny. Najbardziej znanym miejscem jest rezerwat Skorocice około 6 km na południowy zachód od Buska-Zdroju, z doliną krasową i stepową roślinnością badaną przez botaników od dziesięcioleci.

Ciekawostki

• Najcenniejsze są gipsy wielkokrystaliczne, nazywane szklicowymi. Pojedyncze kryształy osiągają tu długość do 3,5 m.
• W Gorysławicach można zobaczyć żłobki krasowe, czyli rynny wyżłobione przez wodę w gipsie.
• Ponidzie bywa nazywane „świętokrzyskim stepem”. Stepowy charakter krajobrazu wzmocniło dawne wylesienie okolicy.

Tripto podpowiada

Park nie ma jednego wejścia ani biletu – najlepiej wybrać konkretny cel, np. Skorocice, okolice Gacek lub dolinę Nidy pod Pińczowem. Na sam rezerwat z krótkim spacerem wystarczą 1–2 godziny, a na objazd kilku punktów warto zarezerwować cały dzień. Najlepsze miesiące to maj i czerwiec, gdy kwitną murawy, oraz wczesna jesień. Zboczy nie schodź poza ścieżki: murawy są wrażliwe, a w słońcu robi się tu naprawdę gorąco, więc zabierz wodę i nakrycie głowy. Wizytę łatwo połączyć z Wiślicą, Pińczowem i uzdrowiskiem w Busku-Zdroju.