Muzeum Kultury Ludowej w Osieku nad Notecią

Muzeum Kultury Ludowej w Osieku nad Notecią to skansen północnej Wielkopolski, oddział Muzeum Okręgowego w Pile, w którym na 13 hektarach zebrano 28 obiektów wiejskiej architektury z Krajny, Pałuk i Puszczy Noteckiej. Są tu chałupy kryte strzechą, trzy różne wiatraki, kuźnia, tartak i drewniany kościółek, a także ekspozycja archeologiczna z odkryć dokonanych na miejscu. To spokojne, zielone miejsce na kilka godzin spaceru z rodziną, z dala od tłumów znanych z większych skansenów.

Muzeum Kultury Ludowej w Osieku nad Notecią – od wykopalisk do skansenu

Historia muzeum zaczęła się od przypadku. W 1972 roku na terenie, gdzie dziś stoi skansen, odkopano wielokomorowy grób skrzynkowy z kilkunastoma popielnicami. Badania archeologiczne trwały do 1977 roku i odsłoniły 581 pochówków ciałopalnych – od wczesnej epoki żelaza po okres wpływów rzymskich – wraz z naczyniami, narzędziami, bronią i ozdobami z brązu. Znaleziska można dziś obejrzeć w pawilonach archeologicznych, a obok nich wyrosła wieś-muzeum z przeniesionymi budynkami regionu.

Co zobaczyć w skansenie

Najciekawsze obiekty warto obejść po kolei:

• trzy wiatraki różnych typów: koźlak z Chojny (1865), paltrak z Żelic (2. poł. XIX w.) i holender z Gromadna (1897),
• chałupy podcieniowe, m.in. z Głubczyna i Dźwierszna Wielkiego, oraz najstarsza, z Przysieczyna, z połowy XVIII wieku,
• kopia XVIII-wiecznego kościoła z Lasek Wałeckich,
• kuźnia z Kamiennika, tartak z Wyrzyska i remiza strażacka z Błękwitu,
• pasieka z ulami figuralnymi, piec chlebowy, studnia z żurawiem i przydrożne kapliczki.

W chałupie z Kościerzyna Wielkiego działa kawiarnia, więc łatwo zrobić przerwę w trakcie zwiedzania.

Opinie i dla kogo jest ten skansen

Osiek to skansen kameralny – nie spodziewaj się tłumów ani rozbudowanej infrastruktury jak w dużych muzeach na wolnym powietrzu. Jego atutem jest przestrzeń: zagrody rozrzucone są wśród łąk i brzóz, więc spacer przypomina wędrówkę przez dawną wieś. Dzieciom zwykle najbardziej podobają się wiatraki, kuźnia i zwierzęta, które można spotkać na terenie muzeum. Ścieżki są w dużej części nieutwardzone i polne, dlatego z wózkiem lub przy ograniczonej mobilności potrzeba więcej czasu i czasem pomocy przy pochyłościach. Na spokojne zwiedzanie z wejściem do wnętrz zaplanuj 2–3 godziny.

Godziny otwarcia i ceny (stan na październik 2026)

We wrześniu i październiku skansen jest czynny od wtorku do piątku w godz. 9:00–15:00, a w soboty i niedziele 11:00–16:00; w poniedziałki jest zamknięty. Od listopada do kwietnia możesz przyjechać od poniedziałku do piątku (9:00–15:00), a w weekendy wchodzą tylko zorganizowane grupy powyżej 20 osób po wcześniejszym uzgodnieniu telefonicznym. Od maja do sierpnia skansen działa wt–pt 9:00–18:00, w soboty 11:00–16:00 i w niedziele 11:00–18:00.

• bilet normalny 25 zł, ulgowy 20 zł, rodzinny 55 zł,
• w soboty wejście na teren jest bezpłatne, ale bez zwiedzania wnętrz chałup (wnętrza z przewodnikiem – według cennika),
• audioprzewodnik 2 zł, oprowadzanie dla grup do 30 osób 50 zł,
• pokazy za dopłatą: wyrób masła z degustacją 8 zł, wypiek wafli 4 zł, przejażdżka bryczką 8 zł.

W 2026 roku skansen jest zamknięty w dni ustawowo wolne od pracy, m.in. 1 i 6 stycznia, w Wielkanoc i Poniedziałek Wielkanocny, w Boże Ciało, 15 sierpnia, 1 i 11 listopada oraz 24–25 grudnia.

Kontakt: ul. Dworcowa 12, tel. 67 286 60 90.

Dojazd do Osieka nad Notecią

Osiek leży w gminie Wyrzysk, około 40 km na wschód od Piły i 5 km na południe od Wyrzyska, na skraju doliny Noteci. Przez wieś biegnie droga wojewódzka nr 242, a w pobliżu znajduje się stacja kolejowa Wyrzysk Osiek na linii Piła–Kutno, więc dojazd pociągiem jest realną opcją. Samochodem najwygodniej dojechać od strony Piły lub Nakła nad Notecią.

W okolicy

Niedaleko wznosi się Dębowa Góra (192 m n.p.m.), a dolina Noteci i rzeka Łobżonka zachęcają do spacerów i wycieczek rowerowych. Wizytę w skansenie łatwo połączyć z przejazdem przez Krajnę i Pałuki.