Muzeum Ziemi Złotowskiej

Muzeum Ziemi Złotowskiej w Złotowie to regionalne muzeum Krajny Złotowskiej, mieszczące się w zabytkowym, XVIII-wiecznym domu szachulcowym przy ul. Wojska Polskiego. Biało-czarna fasada z muru pruskiego to jeden z najbardziej rozpoznawalnych budynków miasta, a w środku czekają zbiory archeologiczne, etnograficzne, historyczne i artystyczne. To dobry przystanek, jeśli chcesz w godzinę zrozumieć, czym jest Krajna i dlaczego historia tego pogranicza jest tak splątana.

Historia muzeum: od starosty Janssena do 1966 roku

Pierwsze zbiory muzealne zaczęto gromadzić w Złotowie już w latach 1916–1917 w budynku starostwa, z inicjatywy starosty dr. Janssena. W 1935 roku większość eksponatów wywieziono do Grenzlandmuseum w Pile i po II wojnie światowej uznano je za zaginione. Po latach część z nich odnalazł w Niemczech archeolog prof. Andrzej Kokowski.

Nowe muzeum zaczęło się od konkursu etnograficznego ogłoszonego w 1956 roku. Komitet kierowany przez Jana Kocika urządził pierwszą wystawę w dwóch salach przy ul. Zamkowej 5, a placówkę formalnie zatwierdzono z datą 9 maja 1962 roku. W latach 1963–1966 pod nadzorem specjalistów z Politechniki Warszawskiej odrestaurowano dom szachulcowy przy ul. Wojska Polskiego, a w październiku 1966 roku muzeum otwarto dla zwiedzających. Placówka czterokrotnie zdobyła nagrodę Izabella.

Co zobaczyć w muzeum

Sam budynek jest eksponatem: to jeden z nielicznych zachowanych w Złotowie domów zwróconych szczytem do ulicy, wpisany do rejestru zabytków. Zbiory podzielono na działy archeologiczny, etnograficzny, historyczny i artystyczny. Warto zwrócić uwagę na:

• pradzieje Ziemi Złotowskiej, czyli znaleziska archeologiczne z okolicy,
• kulturę ludową Krajniaków, w tym hafty i stroje krajeńskie,
• wystawy czasowe sztuki (jesienią 2026 r. prace Teresy Jakubowskiej i Łucji Warpińskiej).

Oddziały w mieście

Muzeum to nie tylko dom przy Wojska Polskiego. Galeria za Winklem (pl. Paderewskiego 13) pokazuje stałą wystawę „Złotów w PRL-u”, wystawy czasowe i działa jako punkt informacji turystycznej. W Spichlerzu Złotowskim jest wystawa o polskich szkołach na Ziemi Złotowskiej w latach 1929–1939, gdy miasto należało do Niemiec. Zagroda Krajeńska przy promenadzie nad Jeziorem Miejskim to zespół zabudowań gospodarskich z kuźnią i chatą. Jest też Kaplica Pamięci, otwarta bezpłatnie w niedziele w godz. 13:00–14:00.

Informacje praktyczne (stan na październik 2026)

• Adres: ul. Wojska Polskiego 2a, 77-400 Złotów.
• Godziny: poniedziałek–piątek 8:00–16:00, sobota 10:00–14:00, niedziela nieczynne. Galeria za Winklem: codziennie 10:00–17:00.
• Bilety: normalny 10 zł, ulgowy 5 zł, wystawa czasowa 5 zł, lekcja muzealna lub zwiedzanie grupowe 5 zł, przewodnik po muzeum 25 zł, przewodnik po mieście 50 zł/godz.
• Kontakt: tel. 67 263 28 72, poczta@muzeum-zlotow.pl.

Na zwiedzanie głównej siedziby wystarczy ok. godziny. Dzieciom najwięcej frajdy da połączenie muzeum z Zagrodą Krajeńską nad jeziorem. Grupy szkolne i wycieczki mogą zamówić lekcję muzealną lub oprowadzanie – najlepiej ustalić termin wcześniej telefonicznie.

Dojazd i w okolicy

Złotów leży ok. 30 km na północny wschód od Piły. Ze stacji Złotów kursują pociągi regionalne do Piły Głównej i Chojnic, a autobusy łączą miasto z Piłą i Poznaniem. Muzeum stoi w centrum, kilka minut spacerem od pl. Paderewskiego. W pobliżu warto zobaczyć wczesnobarokowy kościół Wniebowzięcia NMP z lat 1661–1664, klasycystyczny kościół św. Stanisława Kostki projektu Karla Friedricha Schinkla oraz Pałac Działyńskich.