Mauzoleum Schaffgotschów w Kopicach

Przy kościele Podwyższenia Krzyża Świętego w Kopicach koło Grodkowa stoi neoklasycystyczne mauzoleum Joanny i Hansa Ulricha Schaffgotschów. To grób „śląskiego Kopciuszka” – dziewczynki z ubogiej rodziny, która jako sześciolatka odziedziczyła fortunę przemysłowca Karola Goduli. Po latach dewastacji budynek odnowiono, a szczątki małżonków wróciły do mauzoleum.

Śląski Kopciuszek

Joanna Gryzik urodziła się 29 kwietnia 1842 roku w Porembie, dziś dzielnicy Zabrza. W 1846 roku trafiła do domu Karola Goduli, nazywanego królem cynku, gdzie opiekowała się nią służąca Emilia Lukas. Godula zmarł 6 lipca 1848 roku, a sześcioletnia Joanna została główną spadkobierczynią jego majątku. W 1858 roku król pruski nadał jej szlachectwo i nazwisko von Schomberg-Godulla, a 15 listopada 1858 roku wyszła za hrabiego Hansa Ulricha Schaffgotscha.

W 1859 roku opiekunowie prawni kupili dla małżonków dobra w Kopicach, Chudowie i Paniowach. Joanna finansowała szkoły, szpitale, sierocińce i kościoły, a para doczekała się czworga dzieci. Zmarła 21 czerwca 1910 roku w pałacu w Kopicach i spoczęła w rodzinnym mauzoleum; mąż został pochowany obok pięć lat później.

Historia grobowca

Mauzoleum wzniesiono w drugiej połowie XIX wieku według projektu wrocławskiego architekta Carla Lüdeckego, który przebudował też pałac w Kopicach. Budowla na planie prostokąta ma elewacje z cegły klinkierowej z kamiennymi detalami, wejście na poziom balkonu po wachlarzowych schodach i portyk zwieńczony trójkątnym tympanonem z kartuszem herbowym. Po II wojnie światowej grobowiec splądrowano, a trumny i szczątki zbezczeszczono; prochy zmarłych złożono we wspólnej mogile obok mauzoleum.

Prace ratunkowe rozpoczęto w 2017 roku z inicjatywy proboszcza Jarosława Szeląga i Macieja Mischoka, społecznego opiekuna kopickich zabytków. 28 października 2019 roku przeprowadzono ekshumację, a po renowacji szczątki Joanny i Hansa Ulricha ponownie złożono w odnowionym mauzoleum.

Tripto podpowiada

Mauzoleum oglądasz z zewnątrz przy kościele parafialnym; na samo miejsce wystarczy 15–20 minut. Warto połączyć je ze spacerem do ruin neogotyckiego pałacu Schaffgotschów i do parku krajobrazowego o powierzchni 64 ha, zaprojektowanego przez Wilhelma Hampla, z dziesięcioma stawami i drugą kaplicą grobową rodu. Kościół, przy którym stoi mauzoleum, wzniesiono w latach 1802–1822. Stan ruin pałacu bywa niebezpieczny, dlatego nie wchodź do jego wnętrz.