Kościół Św. Michała w Grodkowie

Nad wczesnogotyckim prezbiterium kościoła w Grodkowie kryje się zagadka: gdy w późnym średniowieczu podnoszono je do wysokości nawy, budowniczowie nie rozebrali starego sklepienia, tylko nadbudowali nad nim niewykończone piętro. Takich śladów przemian jest w tej świątyni więcej, bo jej historia sięga XIII wieku. Z daleka widać przede wszystkim wieżę z krenelażem, wysoką na ponad 60 metrów i zwieńczoną chorągiewką z datą 1736.

Historia: siedem stuleci przebudów

Kościół powstał w 1268 roku lub nieco później, a pierwsza wzmianka o nim pochodzi z 1282 roku. Był wtedy jednonawową murowaną budowlą bez kaplic. W 1363 roku stara świątynia stała się prezbiterium, a do niej dostawiono nawę główną z nawami bocznymi i dzwonnicę. Do 1473 roku kościół nosił wezwanie Najświętszej Marii Panny, a dopiero potem św. Michała Archanioła.

Świątynia płonęła kilka razy: w 1449 roku, w czasie wojny trzydziestoletniej (prawdopodobnie w 1633 roku) i w 1833 roku, gdy spłonął dach. W XV i XVI wieku dobudowano kaplice i kruchty, a wnętrze przekształcono z hali w bazylikę według wzorów szkoły wrocławskiej. Przed 1671 rokiem kościół odnowiono staraniem biskupa Sebastiana Rostocka, a w 1893 roku częściowo regotyzowano – wprowadzono wtedy żebra na sklepieniu nawy głównej, obmurowano portale i wykonano polichromię wnętrza. Od 1954 roku świątynia jest wpisana do rejestru zabytków.

Co zobaczyć

• Wczesnogotyckie prezbiterium z ostatniej ćwierci XIII wieku ze sklepieniem krzyżowo-żebrowym, portalem zakrystii i sakramentarium.
• Ołtarz główny z 1729 roku, ufundowany przez ks. Henryka Schmidta, dzieło rzeźbiarza Michała Kosslera z Niemodlina i malarza Melchiora Franciszka Ansiego.
• Renesansowy tryptyk z około 1600 roku w drugiej od wschodu kaplicy nawy północnej, z płaskorzeźbą Adoracji w środkowym polu i scenami Pasji na rewersie.
• Barokową marmurową chrzcielnicę, barokowy prospekt organowy, stalle i konfesjonał.
• Późnorenesansowe nagrobki rycerskie oraz epitafia szlacheckie i mieszczańskie, m.in. burmistrza Valentina Hiltpranta zmarłego w 1611 roku.
• Gotyckie detale zewnętrzne: fryz arkadowy, laskowania okien i portale.

Ciekawostki

Wieża z blankami pochodzi z XVI wieku i kończy się wysoką, ośmioboczną iglicą – w całości murowaną z cegły i otynkowaną, a nie drewnianą. Nad prezbiterium wisi dzwon przelany w 1833 roku, po pożarze dachu. W 2006 roku przed wieżą stanął pomnik papieża Jana Pawła II.

Tripto podpowiada

Kościół stoi w zachodniej części starego miasta przy ul. Warszawskiej, kilka minut od rynku i niedaleko dawnej Bramy Ziębickiej. To czynna fara parafialna, więc zwiedzanie trzeba dopasować do nabożeństw; porządek mszy i kontakt do kancelarii parafii znajdziesz na jej stronie internetowej. Na wnętrze zarezerwuj 20–30 minut i zacznij od prezbiterium, a potem poszukaj tryptyku w kaplicach nawy północnej. Zachowaj ciszę i nie fotografuj podczas liturgii.