Maczuga Herkulesa

Wapienna kolumna wysoka na około 25 m, cieńsza u dołu niż u góry, stoi na skalnej terasie 8–12 m nad dnem Doliny Prądnika, tuż obok zamku Pieskowa Skała. Maczuga Herkulesa to jedna z najbardziej znanych skał w Polsce i symbol Ojcowskiego Parku Narodowego. Ludowa wyobraźnia miała gotowe wyjaśnienie jej dziwnego kształtu: to diabeł postawił ją do góry nogami.

Jak powstała

Skała jest zbudowana z twardego wapienia skalistego. Jej kształt to efekt krasowej działalności wód i nierównej odporności skały na wietrzenie: miększe partie zniknęły szybciej, a twardszy rdzeń został jako samotna maczuga. Po zachodniej stronie przylega skała Fortepian, na której stoi zamek w Pieskowej Skale — obie są częścią tej samej terasy. Po wschodniej stronie stoją jeszcze trzy skały o wdzięcznych nazwach: Skała Mickiewicza, Skała Chopina i Napoleon.

Cztery nazwy, cztery legendy

Obecna nazwa nawiązuje do kształtu, ale skała miała ich więcej, a każdej towarzyszyła opowieść:

• Maczuga Kraka — książę Krak zabił nią smoka pustoszącego kraj, a potem ustawił ją u wylotu doliny ku przestrodze dla wrogów Krakowa.
• Sokola Skała — niesłusznie uwięziony chłop miał odzyskać wolność, jeśli przyniesie pisklę sokoła ze szczytu skały; sokoły same zaniosły go na wierzchołek.
• Czarcia Skała — diabeł, wykonując zadanie od czarnoksiężnika Twardowskiego, przyniósł skałę do Doliny Prądnika i ustawił ją cieńszym końcem w dół.
• Skała Twardowskiego — w wersji zapisanej przez Stanisława Ciszewskiego w 1887 roku to czarty niosące Twardowskiego odwróciły skałę szerokim końcem do góry.

Kto stanął na szczycie

Miejscowi opowiadali, że pierwsi weszli na maczugę XIX-wieczni Anglicy, ale nie ma na to dowodów. Wiele przewodników podaje, że pierwszy był w 1933 roku Leon Witek, który użył drabin i metalowych klamer i zamontował na szczycie krzyż. Krakowscy wspinacze zwani Pokutnikami — Adam Górka i Kazimierz Paszucha — przeszli skałę klasycznie w 1935 roku i na znak protestu przeciw takiemu stylowi zdjęli krzyż Witka, by zamontować go ponownie przy drugim wejściu. Obie wersje okazały się jednak błędne: pierwsze potwierdzone wejście należy do Ludwika Ziemblica i Franciszka Żurka w 1913 roku. Od utworzenia parku narodowego wspinaczka na Maczugę jest zakazana.

Tripto podpowiada

Obok skały biegnie żółty szlak z Pieskowej Skały przez Sąspów i dolinę Sąspowską do Ojcowa, więc Maczugę łatwo połączyć z dłuższym spacerem albo zwiedzaniem zamku. Sama skała to przystanek na 15–20 minut; najlepszy widok jest z drogi w dnie doliny, skąd widać ją razem z zamkiem na Fortepianie. To jedna z najczęściej fotografowanych skał w kraju, więc na zdjęcie bez tłumu przyjdź wcześnie rano albo poza sezonem. Pamiętaj, że to teren parku narodowego — nie schodź ze szlaków i nie wspinaj się na skały.