Lubomir

Lubomir (904 m n.p.m., dokładnie 903,6 m) to najwyższy szczyt Pasma Lubomira i Łysiny i punkt Korony Gór Polski. Zalesiony wierzchołek nie daje panoram, ale stoi na nim coś rzadkiego w Beskidach: obserwatorium astronomiczne. Jego poprzedniczka z 1922 roku zasłynęła odkryciem dwóch komet, w tym jednej, którą wypatrzył miejscowy woźny.

Historia: od Łysiny do Lubomira

Szczyt nazywał się kiedyś Łysiną. Gdy krakowscy astronomowie szukali miejsca na stację zamiejscową, prof. Tadeusz Banachiewicz zyskał wsparcie księcia Kazimierza Lubomirskiego, właściciela tutejszych lasów – książę podarował 10-hektarową parcelę. Stację, połączoną z Krakowem optycznie za pomocą heliografu, uruchomiono w czerwcu 1922 roku. Prowadzono tu obserwacje gwiazd zmiennych, pomiary meteorologiczne, a nawet statystyki ruchu turystycznego. W uznaniu zasług księcia w 1932 roku szczyt nazwano Lubomirem.

Stacja była jedną z dwóch placówek tego typu w ówczesnych polskich Karpatach – drugą było obserwatorium na Popie Iwanie. W 1925 roku kometę odkrył tu kierownik stacji Lucjan Orkisz, a w 1936 roku – pochodzący z Węglówki woźny i miłośnik astronomii, Władysław Lis. W czasie okupacji Niemcy pozwolili na działalność stacji, bo pomiary meteorologiczne przydawały się Luftwaffe. Budynek był jednak ostoją partyzantów i podczas obławy we wrześniu 1944 roku został spalony. Przetrwały tylko betonowe schody i podstawa teleskopu.

Obserwatorium dziś

Odbudowę zainicjowały władze gminy Wiśniowa, wspierane przez krakowskie środowisko naukowe. Budowa ruszyła latem 2006 roku obok ruin przedwojennej stacji, a 16 października 2007 roku otwarto Obserwatorium Astronomiczne im. Tadeusza Banachiewicza. Oprócz pracy naukowej organizowane są tu pokazy nieba dla turystów.

Ciekawostki: Beskid Makowski czy Wyspowy?

Korona Gór Polski zalicza Lubomir jako najwyższy szczyt Beskidu Makowskiego. W regionalizacji Jerzego Kondrackiego całe pasmo należy jednak do Beskidu Wyspowego, choć sam Kondracki w opracowaniu z 1977 roku przypisywał Lubomir do Beskidu Makowskiego. Nowszy podział mezoregionów z 2018 roku znów włącza pasmo do Beskidu Makowskiego.

Tripto podpowiada

• Szlaki: najkrótsze wejście prowadzi z Przełęczy Jaworzyce – trasę urządzono jako ścieżkę edukacyjną o astronomii. Na szczyt dojdziesz też zielonym szlakiem z Wiśniowej i czerwonym Małym Szlakiem Beskidzkim z Myślenic.
• Godziny zwiedzania obserwatorium i terminy pokazów nieba zmieniają się sezonowo – sprawdź je przed wyjściem na stronie obserwatorium lub gminy Wiśniowa.
• Na wierzchołku nie ma widoków, więc nie licz na panoramę; po pieczątkę Korony Gór Polski zabierz książeczkę.