Królikarnia – Muzeum Rzeźby im. Xawerego Dunikowskiego

Na skraju skarpy wiślanej na Mokotowie stoi biały pałac z kopułą, wzorowany na Villi Rotondzie Palladia. Królikarnia to dziś Muzeum Rzeźby im. Xawerego Dunikowskiego, oddział Muzeum Narodowego w Warszawie, a wokół niej rozciąga się park, w którym między drzewami stoją rzeźby z brązu, granitu i marmuru. Do parku wchodzi się za darmo, codziennie od świtu do zmierzchu.

Historia: od królików do rzeźby

Nazwa pochodzi z czasów saskich. Na cyplu skarpy, zwanym wtedy po niemiecku Kaninchenberg, czyli Króliczą Górą, działał zwierzyniec, w którym hodowano króliki dla dworu Augusta II. Latem 1732 roku stanął tu drewniany pawilon królewski, z którego August II oglądał wielkie manewry wojskowe na błoniach Czerniakowa.

Obecny pałac zbudowano w latach 1782–1786 dla hrabiego Karola Thomatisa, włoskiego przedsiębiorcy z otoczenia Stanisława Augusta. Projektował go Dominik Merlini. W 1794 roku rezydował tu Tadeusz Kościuszko, później pałac należał do Radziwiłłów, Pusłowskich i Krasińskich. Po pożarze w 1879 roku Pusłowscy odbudowali go w sposób, który uchodzi za jedno z pionierskich dokonań polskiego konserwatorstwa.

W 1939 i 1944 roku Królikarnia została zniszczona. Odbudowę z przeznaczeniem na zbiory Xawerego Dunikowskiego postanowiono w 1948 roku, ale muzeum otwarto dopiero 26 stycznia 1965 roku, w rok po śmierci artysty. Z wnętrz pierwotny wygląd przywrócono tylko Sali Okrągłej pod kopułą.

Co zobaczyć

• Wystawy czasowe w pałacu, poświęcone rzeźbie dawnej i współczesnej.
• Park Rzeźby na zboczu skarpy, z pracami z kolekcji Muzeum Narodowego. Pierwszą rzeźbą w plenerze było „Fatum. Dusza odrywająca się od ciała” Dunikowskiego, podarowane przez jego przyjaciela, słynnego fryzjera Antoine’a Cierplikowskiego.
• Kolekcję Xawerego Dunikowskiego, liczącą blisko 3000 obiektów, od studenckich terakot z 1896 roku po szkice pomnika z 1963 roku. Część pokazywana jest w magazynach studyjnych, otwieranych na oprowadzania.
• Taras z grotą od strony Wisły i staw u stóp skarpy.

Ciekawostki

Budynek kuchni, wzniesiony na zboczu wąwozu, wzorowano na rzymskim grobowcu Cecylii Metelli. W XIX wieku mieścił bibliotekę. Ślady pawilonu z 1732 roku można wciąż odczytać w ukształtowaniu wschodniego zbocza: taras pałacowy z grotą obejmują relikty dawnych ramp ziemnych.

Tripto podpowiada

Muzeum jest czynne od środy do niedzieli w godzinach 10:00–18:00, w piątki do 20:00; w poniedziałki i wtorki jest zamknięte. Bilet normalny kosztuje 20 zł, ulgowy 15 zł, rodzinny 36 zł. Kasy zamykają się pół godziny przed końcem zwiedzania. Najwygodniej dojechać tramwajem do przystanku Królikarnia przy ul. Puławskiej lub metrem do stacji Wierzbno; wejście do parku jest od ul. Puławskiej 113a. Na wystawę i spacer po parku zaplanuj około 1,5 godziny. W ciepłe dni warto zejść ścieżką w dół skarpy do stawu, skąd widać pałac na szczycie skarpy.