Kopiec Powstania Warszawskiego w Warszawie

Ten 31-metrowy pagórek na Czerniakowie usypano z gruzów zburzonej Warszawy, a przez lata mapy nazywały go po prostu „Górą Śmieci”. Dziś Kopiec Powstania Warszawskiego z kilkumetrowym znakiem Polski Walczącej na szczycie jest jednym z najważniejszych miejsc pamięci w stolicy, a otaczający go park Akcji „Burza” w 2024 roku zdobył Europejską Nagrodę dla Miejskiej Przestrzeni Publicznej. Z wierzchołka (121 m n.p.m.) widać panoramę Warszawy na południe i zachód.

Pomnik z gruzów miasta

Pomysł usypania kopca z ruin stolicy pojawił się już w 1945 roku. Jego orędownikiem był inżynier Stanisław Gruszczyński z Biura Odbudowy Stolicy, który proponował nazwy „Pomnik Zburzonej Warszawy”, „Grób Warszawy” czy „Kopiec Wolności” – zmarł w 1958 roku, nie doczekawszy realizacji. Gruz zwożono na Czerniaków po wojnie, a jeszcze w latach 60. wjeżdżały tu śmieciarki; stąd potoczne nazwy „Zwałka” i „Śmieciara”. Na innych mapach wzniesienie figurowało jako Kopiec Czerniakowski.

Przełom przyniosła inicjatywa środowiska Armii Krajowej i ppłk. Eugeniusza Ajewskiego ps. „Kotwa”. 24 marca 2004 roku radni Warszawy nadali wzniesieniu obecną nazwę, a na 60. rocznicę wybuchu powstania uporządkowano szczyt, zbudowano schody i ustawiono znak Polski Walczącej zaprojektowany przez Ajewskiego. Schody od sierpnia 2004 roku noszą nazwę alei Godziny „W”.

Park Akcji „Burza”

Rewitalizację parku (8,1 ha) według projektu pracowni topoScape i Archigrest zakończono w 2023 roku; kosztowała ponad 24 mln zł. Na szczyt prowadzą teraz dwie trasy: schody z miejscami odpoczynku i podświetlanymi barierkami oraz wąwozy ze ścianami z gruzobetonu, uformowanego z gruzu wydobytego podczas budowy. Przy wejściu od ul. Bartyckiej działa ekspozycja o odbudowie Warszawy, a w gabionach wyeksponowano fragmenty ruin stolicy. Park ma też ścieżkę przyrodniczą z tablicami po polsku i angielsku, kładkę wśród drzew, strefę dla dzieci i wybieg dla psów, a w 2024 roku mieszkańcy posadzili tu mikrolas Miyawakiego z ponad 2 tys. roślin.

Na co zwrócić uwagę

• Znak Polski Walczącej na dwupoziomowej platformie widokowej, z datą 1944 i miejscem na ognisko pamięci.
• Fragmenty ruin w gabionach przy wejściu i wzdłuż alei Godziny „W”.
• Ściany wąwozów z gruzobetonu, które z czasem mają obrosnąć mchem.
• Obelisk u podnóża od strony parkingu, z tablicą o historii kopca.

Tripto podpowiada

Park jest otwarty całodobowo i bezpłatny, a teren dostosowano do potrzeb osób z niepełnosprawnościami i rodzin z wózkami – kładkę można pokonać wózkiem także od strony ul. Grupy AK „Północ”. Na spacer z wejściem na szczyt zarezerwuj około godziny. Najbardziej podniosły moment to 1 sierpnia o 21:00, gdy na kopcu rozpala się ogień przyniesiony sztafetą od Grobu Nieznanego Żołnierza. Od 1 sierpnia do 2 października znak na szczycie jest podświetlany tak, by imitował płomień – warto przyjść po zmroku.