Parlament w Warszawie

Kompleks budynków Sejmu i Senatu przy ul. Wiejskiej 4/6/8 to siedziba polskiego parlamentu, a zarazem jedna z najciekawszych lekcji architektury XX wieku w Warszawie. Polski sejm przez ponad cztery stulecia nie miał stałej siedziby; dopiero od 10 lutego 1919 roku obraduje w tym miejscu. Charakterystyczną białą rotundę Sali Posiedzeń z kamiennym fryzem widać z ulicy Wiejskiej, a do środka można wejść z przewodnikiem.

Historia: od szkoły dla panien do parlamentu

Pierwszy sejm dwuizbowy zwołano 18 stycznia 1493 roku w Piotrkowie, a kolejne obradowały m.in. w Krakowie, Radomiu, Lublinie i Warszawie, później również w Grodnie. W 1918 roku zdecydowano, że parlament odrodzonej Polski zajmie dawny Aleksandryjsko-Maryjski Instytut Wychowania Panien. Jego gmach główny wzniesiono w latach 1851–1853 dla Instytutu Szlacheckiego według projektu Antoniego Sulimowskiego i Bolesława Podczaszyńskiego, a w czasie I wojny światowej mieścił się w nim niemiecki szpital zakaźny. Salę obrad urządzono w dawnej szkolnej jadalni. Tutaj 10 lutego 1919 roku zebrał się Sejm Ustawodawczy, który kilka dni później uchwalił Małą Konstytucję, a 17 marca 1921 roku konstytucję marcową.

W 1925 roku rząd powierzył rozbudowę Kazimierzowi Skórewiczowi, kuratorowi Zamku Królewskiego. Od południa dostawiono amfiteatralną Salę Posiedzeń, zainaugurowaną 27 marca 1928 roku; w niej uchwalono konstytucję kwietniową z 1935 roku. 2 września 1939 roku odbyło się tu ostatnie wspólne posiedzenie Sejmu i Senatu II RP. W czasie wojny część zabudowań zniszczono, a jesienią 1939 roku Niemcy rozstrzeliwali w ogrodach sejmowych mieszkańców Warszawy. Spaloną salę odbudowano w dziewięć miesięcy – pierwsze powojenne posiedzenie odbyło się 4 lutego 1947 roku. Konkurs na rozbudowę wygrał Bohdan Pniewski; w latach 1948–1952 powstał zespół niskich pawilonów połączonych prześwitami, tarasami i dziedzińcami.

Co zobaczyć

• Sala Posiedzeń Skórewicza – dębowe fotele i balustrada według rysunków Stefana Sienickiego, płaskorzeźby Aleksandra Żurakowskiego. Tu prezydent RP składa przysięgę przed Zgromadzeniem Narodowym.
• Fryz na zewnętrznej ścianie rotundy – 18 kamiennych płyt z płaskorzeźbami Jana Biernackiego i Jana Szczepkowskiego, przedstawiającymi m.in. rzemiosło, orkę, prasę i oświatę.
• Hol główny z trójbarwną marmurową posadzką i zegarem w ceramicznej oprawie Władysława Zycha z 1955 roku.
• Sala Kolumnowa o powierzchni 600 m², z marmurowymi rozetami i kandelabrami według projektu Tadeusza Gronowskiego; w latach 1989–1991 obradował w niej Senat.
• Korytarz Marszałkowski z kolumnami zwężającymi się ku dołowi, które optycznie powiększają wnętrze.

Ciekawostki

Przy budowie Sali Posiedzeń użyto wyłącznie krajowych materiałów – z jednym wyjątkiem: fragmentu belgijskiego marmuru w okładzinie ścian. Teren kompleksu Pniewskiego przez dziesięciolecia nie był ogrodzony i do sierpnia 2016 roku mogli tu spacerować przechodnie. Od 2019 roku wnętrza i zbiory Sejmu można oglądać na platformie Google Arts & Culture.

Tripto podpowiada

• Kancelaria Sejmu prowadzi internetowy system rezerwacji wizyt, także dla osób indywidualnych. W chwili jego uruchomienia zwiedzanie odbywało się w dni robocze poza dniami posiedzeń, zawsze o 12:00, z przewodnikiem, i trwało ok. 40 minut. Na miejscu trzeba być do 11:45 w Dziale Przepustek (budynek H) przy ul. Wiejskiej, z dokumentem tożsamości. Zasady i terminy sprawdź przed wizytą na sejm.gov.pl – wizyty mogą zostać odwołane przy zmianie harmonogramu obrad.
• Bez rezerwacji obejrzysz rotundę z fryzem z zewnątrz, od strony ul. Wiejskiej. Na sam spacer wokół kompleksu wystarczy pół godziny.

Najczęstsze pytania

Gdzie jest Sejm na Wiejskiej?

Kompleks budynków Sejmu i Senatu stoi przy ul. Wiejskiej 4/6/8 w Warszawie. Parlament obraduje tu od 10 lutego 1919 roku, a białą rotundę Sali Posiedzeń z kamiennym fryzem widać z ulicy.

Jak zwiedzić Sejm w Warszawie indywidualnie?

Kancelaria Sejmu prowadzi internetowy system rezerwacji wizyt, także dla osób indywidualnych. W chwili jego uruchomienia zwiedzanie odbywało się w dni robocze poza dniami posiedzeń o 12:00, z przewodnikiem, i trwało około 40 minut; aktualne zasady sprawdź na sejm.gov.pl.

Co trzeba mieć ze sobą na zwiedzanie Sejmu?

Potrzebny jest dokument tożsamości, a na miejscu trzeba być do 11:45 w Dziale Przepustek (budynek H) przy ul. Wiejskiej. Wizyta może zostać odwołana przy zmianie harmonogramu obrad.

Co można zobaczyć w budynku Sejmu?

Trasa obejmuje m.in. Salę Posiedzeń Kazimierza Skórewicza z 1928 roku, hol główny z marmurową posadzką i Salę Kolumnową o powierzchni 600 m², w której w latach 1989-1991 obradował Senat. Na zewnętrznej ścianie rotundy jest fryz z 18 kamiennych płyt z płaskorzeźbami.

Czy budynek Sejmu można obejrzeć bez rezerwacji?

Bez rezerwacji obejrzysz rotundę z fryzem z zewnątrz, od strony ul. Wiejskiej; na spacer wokół kompleksu wystarczy pół godziny. Od 2019 roku wnętrza i zbiory Sejmu można też oglądać na platformie Google Arts & Culture.